Το σύνδρομο του φαρμακοποιού «καλού παιδιού»

Αν υπάρχει ένα μοτίβο που βλέπω επανειλημμένα, μέσα από την πολυετή αλληλεπίδραση μου με τους φαρμακοποιούς, είναι αυτό: δυσκολεύονται να πουν «όχι». Στον πελάτη που ζητάει κάτι που δεν είναι σωστό, στον πωλητή μιας εταιρείας που πιέζει, στον συνεργάτη που αφήνει τη δουλειά του στη μέση, στον εαυτό τους τον ίδιο που θα έπρεπε να σταματήσει τη δουλειά νωρίτερα.

Αυτό δεν είναι τελικά τυχαίο. Είναι μάλλον βαθιά ριζωμένο στην κουλτούρα του επαγγέλματος. Από την πρώτη σου μέρα μαθαίνεις ότι είσαι εκεί για να βοηθάς· ότι η υπηρεσία στον ασθενή είναι ιερή· ότι η ατέλειωτη διαθεσιμότητά σου είναι επιβεβλημένη. Και αυτό είναι αλήθεια, μέχρι όμως ενός σημείου. 

Το πρόβλημα αρχίζει όταν η βοήθεια γίνεται μια αντανακλαστική συμπεριφορά, όχι μία συνειδητή επιλογή. Όταν λες «ναι», επειδή φοβάσαι την αντίδραση και όχι επειδή το θέλεις. Όταν βάζεις τις ανάγκες όλων μπροστά από τις δικές σου συστηματικά, κάθε μέρα. Όταν θέλεις να τα κάνεις όλα τέλεια. Αυτό λοιπόν είναι το σύνδρομο του «καλού παιδιού». Και το πληρώνεις ακριβά: με κόπωση, με δυσαρέσκεια που συσσωρεύεται, με την αίσθηση ότι όλοι εκμεταλλεύονται την ανοχή και την καλοσύνη σου.

Γιατί συμβαίνει αυτό;

Πολλοί φαρμακοποιοί έχουν μεγαλώσει επαγγελματικά (και συχνά και προσωπικά) με την ιδέα ότι η αξία τους εξαρτάται από το πόσο χρήσιμοι είναι. Το να πουν ένα «όχι» φαντάζει επικίνδυνο. Σαν να απειλεί κάτι βαθύτερο, την αποδοχή, τη σχέση, την επαγγελματική φήμη και την αξιοπρέπειά τους.

Το να βάλεις όμως όρια, δεν σημαίνει ότι σταματάς να νοιάζεσαι. Σημαίνει ότι αποφασίζεις συνειδητά πώς μοιράζεις την ενέργεια και τον χρόνο σου. Σημαίνει ότι έχεις αρκετό σεβασμό στον εαυτό σου για να πεις: «αυτό δεν μπορώ να το κάνω τώρα» ή «αυτό δεν είναι σωστό να γίνει έτσι». Και παράδοξα οι ασθενείς, οι πελάτες, οι πωλητές και οι συνεργάτες σου σε εκτιμούν περισσότερο βλέποντας ότι τελικά έχεις χαρακτήρα και προσωπική στάση. Ο φαρμακοποιός που λέει πάντα «ναι» δεν εμπνέει εμπιστοσύνη, εμπνέει εκμετάλλευση.

Η τελειομανία στο φαρμακείο έχει δύο όψεις

Η μία όψη είναι αυτή που γνωρίζεις και που όλοι μάλλον θα εκτιμήσουν: η προσοχή σου στη λεπτομέρεια, η ακρίβεια στη φαρμακευτική πράξη, η άρνηση να συμβιβαστείς με λάθη που μπορεί να κοστίσουν ακριβά. Αυτή είναι η επαγγελματική ευσυνειδησία και είναι πολύτιμη.

Η άλλη όψη όμως είναι αυτή για την οποία μάλλον κανείς δεν σου μίλησε έως τώρα: η τελειομανία ως αμυντικός μηχανισμός. Ο τρόπος που χρησιμοποιείς τα υψηλά standards για να αποφύγεις την κριτική, για να δικαιολογήσεις το ότι δεν αναθέτεις δουλειές σε άλλους, για να νιώθεις ότι έχεις τον έλεγχο, σε ένα περιβάλλον που όμως συχνά είναι χαοτικό.

Έτσι λοιπόν η τελειομανία σου, σε παραλύει. Υπάρχουν φαρμακοποιοί που αναβάλλουν αποφάσεις για αλλαγές στο φαρμακείο, για νέες υπηρεσίες, για επενδύσεις, επειδή δεν έχουν βρει ακόμα την «τέλεια» λύση. Αυτό δεν είναι σχολαστικότητα. Είναι φόβος μεταμφιεσμένος σε τελειομανία. Υπάρχουν φαρμακοποιοί που φοβούνται να κάνουν λάθη και άρα δεν παίρνουν πρωτοβουλίες, δεν προτείνουν, δεν ριψοκινδυνεύουν. Αυτά, θα σκοτώσουν τελικά την ανάπτυξη του φαρμακείου σου.

Η αποδέσμευση από την τελειομανία και το σύνδρομο του «καλού παιδιού» δεν σημαίνει να γίνεις αδιάφορος/η. Σημαίνει να διακρίνεις πού τα υψηλά standards, τα άγχη σου, οι ιδεοληψίες σου είναι αναγκαία και πού είναι τροχοπέδη. Σημαίνει να έχεις την ειλικρίνεια, να δεις και να παραδεχτείς τη διαφορά και να ζητήσεις και υποστήριξη, αν και όταν χρειαστεί για να τα αντιμετωπίσεις όλα αυτά.

www.nikostrantos.gr