Μπορεί να σταματήσει η εξέλιξη της νόσου Αλτσχάιμερ;

Έλληνες ερευνητές στη Μεγάλη Βρετανία, με τη στήριξη του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου Έρευνας (ERC) και του βρετανικού φορέα Alzheimer's Research UK, προχωρούν ένα ακόμα βήμα στην προσπάθεια εύρεσης θεραπείας της νόσου Αλτσχάιμερ, αυτής της νευροεκφυλιστικής πάθησης που πλήττει πάνω από 40 εκατομμύρια ασθενείς παγκοσμίως.

Ο καθηγητής Νικόλας Μαζαράκης και η δρ. Μαγκνταλένα Σάστρε της Ιατρικής Σχολής του Imperial College του Λονδίνου και η ομάδα τους κατόρθωσαν να σταματήσουν την ανάπτυξη της νόσου Αλτσχάιμερ σε ποντίκια, εισάγοντας -μέσω ενός ιού- ένα γονίδιο στον εγκέφαλο των πειραματόζωων. Η πρωτεΐνη PGC-1-alpha, που κωδικοποιείται από το συγκεκριμένο γονίδιο, εμποδίζει να σχηματισθούν οι καταστροφικές πλάκες αμυλοειδούς στον εγκέφαλο.

Η έρευνα, στην οποία συμμετείχαν και οι Ελληνίδες Λουκία Κατσούρη (πρώτη συγγραφέας της μελέτης) και η Ιωάννα Ελευθεριάδου, δημοσιεύτηκε στο περιοδικό της Εθνικής Ακαδημίας Επιστημών των ΗΠΑ (PNAS).

Η ίδια ερευνητική ομάδα, σε προηγούμενες μελέτες της, είχε αποδείξει ότι το γονίδιο PGC-1-alpha μπορεί να εμποδίσει το σχηματισμό των πλακών αμυλοειδούς, οι οποίες είναι οι υπεύθυνες για την καταστροφή των εγκεφαλικών κυττάρων.

Τώρα, με «όχημα» έναν τροποποιημένο αβλαβή ιό, εισήγαγαν το γονίδιο στον εγκέφαλο πειραματόζωων, στοχεύοντας στον ιππόκαμπο (οι βλάβες του οδηγούν στην απώλεια της πρόσφατης μνήμης και του προσανατολισμού) και στο φλοιό (οι βλάβες του επιδρούν γενικά στη μνήμη, τη λογική, τη σκέψη και στην ψυχική διάθεση), που είναι οι πρώτες περιοχές του εγκεφάλου όπου αναπτύσσονται οι πλάκες του αμυλοειδούς στους ασθενείς με Αλτσχάιμερ.

Η εισαγωγή του γονιδίου PGC-1-alpha στα ποντίκια έγινε με ένεση στον εγκέφαλο, όταν η νόσος βρισκόταν ακόμη στα αρχικά στάδια. Μετά από 4 μήνες, τα ποντίκια που είχαν κάνει τη γονιδιακή θεραπεία, είχαν πολύ λίγες πλάκες αμυλοειδούς, σε σύγκριση με τα τρωκτικά στα οποία δεν είχε εισαχθεί το εν λόγω γονίδιο και τα οποία είχαν πλέον πολλές τέτοιες πλάκες. Επιπλέον, τα ποντίκια με το γονίδιο είχαν τις ίδιες –καλές– επιδόσεις στα τεστ μνήμης με τα υγιή ποντίκια. Ακόμη, τα πειραματόζωα, που είχαν δεχθεί το γονίδιο, δεν εμφάνιζαν καμία απώλεια εγκεφαλικών κυττάρων στον ιππόκαμπο του εγκεφάλου τους.

Το επόμενο βήμα για τους ερευνητές θα είναι να γίνουν δοκιμές και σε ανθρώπους, με την ελπίδα ότι το γονίδιο θα είναι κυρίως ωφέλιμο στα αρχικά στάδια της νόσου.