Εμβόλιο φτιαγμένο με «ιούς χιμπατζή»

Η καινοτομία του νέου εμβολίου έγκειται στη χρήση σε αυτό γενετικά τροποποιημένων στελεχών ενός αδενοϊού που φυσιολογικά προσβάλλει χιμπατζήδες, το οποίο φέροντας ένα γονίδιο του πλασμωδίου, επάγει το ανοσοποιητικό σύστημα του ανθρώπου να παράγει περισσότερα κυτταροτοξικά λεμφοκύτταρα έναντι του παρασίτου, χωρίς παράλληλα να βλάπτει τον ανθρώπινο οργανισμό.

Κλινικές δοκιμές ενός νέου εμβολίου κατά του πλασμώδιου της ελονοσίας πρόκειται να ξεκινήσει το Πανεπιστήμιο της Οξφόρδης με χρηματοδότηση του ανεξάρτητου ανθρωπιστικού οργανισμού Wellcome Trust.

Η καινοτομία του νέου εμβολίου έγκειται στη χρήση σε αυτό γενετικά τροποποιημένων στελεχών ενός αδενοϊού που φυσιολογικά προσβάλλει χιμπατζήδες, το οποίο φέροντας ένα γονίδιο του πλασμωδίου, επάγει το ανοσοποιητικό σύστημα του ανθρώπου να παράγει περισσότερα κυτταροτοξικά λεμφοκύτταρα έναντι του παρασίτου, χωρίς παράλληλα να βλάπτει τον ανθρώπινο οργανισμό.

Ο μεγάλος αριθμός των λεμφοκυττάρων αυτών πιστεύεται ότι θα είναι ικανός να «πλήττει» (απευθείας ή μέσω της διαδικασίας παραγωγής αντισωμάτων) τα παράσιτα της ελονοσίας που κυκλοφορούν στο αίμα ή που βρίσκονται στο ήπαρ των ανθρώπων που προσβάλλονται, εμποδίζοντάς τα από το να εισέλθουν στα ερυθρά αιμοσφαίρια και να πυροδοτήσουν την έναρξη της ασθένειας.

Η ικανότητα των αδενοϊών να ενεργοποιούν το ανοσοποιητικό σύστημα του ανθρώπου έναντι του παρασίτου της ελονοσίας ήταν γνωστή εδώ και καιρό, το πρόβλημα όμως ήταν ότι έναντι των αδενοϊών που προσβάλλουν τον ανθρώπινο οργανισμό (όπως π.χ. αυτοί που προκαλούν τα κοινά κρυολογήματα ή τις γαστρεντερίτιδες) υπάρχει ήδη ανεπτυγμένη άμυνα στους περισσότερους ανθρώπους, με αποτέλεσμα αυτοί να μην μπορούν να «λειτουργήσουν» επιτυχώς ως φορείς ενός αντιγόνου ελονοσίας.

Για το λόγο αυτό η χρήση ανασυνδυασμένων αδενοϊών που πλήττουν τους χιμπατζήδες (στους οποίους ιούς δεν έχει εκτεθεί προηγουμένως το ανθρώπινο ανοσοποιητικό σύστημα) μπορεί να επάγει ισχυρή ανοσοποιητική απόκριση και επομένως να συμβάλλει στην ταυτόχρονη δημιουργία άμυνας και έναντι του αντιγόνου της ελονοσίας που αυτοί θα φέρουν.

Σε αυτό το σημείο πρέπει να διευκρινιστεί ότι οι «αδενοϊοί των χιμπατζήδων», προκειμένου να μην μπορούν να πλήξουν τον ανθρώπινο οργανισμό και να μην μπορούν να προκαλέσουν ασθένεια στον άνθρωπο, «απενεργοποιούνται» προηγουμένως με αφαίρεση των στοιχείων της παθογονικότητάς τους.

Οι ερευνητές σκοπεύουν να ξεκινήσουν πολύ σύντομα τις κλινικές δοκιμές του νέου εμβολίου και ελπίζουν σε μια όσο το δυνατόν πιο σύντομα έναρξη της χρήσης τους, ώστε να καταπολεμηθεί αποτελεσματικά η ελονοσία, η οποία σκοτώνει κάθε χρόνο περισσότερους από 1 εκατομμύριο ανθρώπους, κυρίως γυναίκες και παιδιά στην Αφρική και στη νοτιοανατολική Ασία.