Αντιφλεγμονώδεις και αντιιικές ιδιότητες του Cat’s claw (Uncaria tomentosa)

Το ενδιαφέρον για τη χρήση συμπληρωματικής ιατρικής με στόχο την ανακούφιση φλεγμονωδών και ιογενών νοσημάτων αυξάνεται συνεχώς στον αναπτυγμένο κόσμο⁽⁵⁾, ενώ περίπου το 80% του πληθυσμού στις αναπτυσσόμενες χώρες χρησιμοποιεί την παραδοσιακή ιατρική στην πρωτοβάθμια υγειονομική περίθαλψη⁽⁶⁾.

Το Uncaria tomentosa, επίσης γνωστό ως Cat’s claw, είναι ένα φαρμακευτικό φυτό ενδημικό στα τροπικά δάση της Κεντρικής και Νότιας Αμερικής⁽²⁾, το οποίο αν και παραδοσιακά χρησιμοποιείται στη θεραπεία πολλών παθήσεων, είναι ευρέως διαδεδομένο για τις αντιφλεγμονώδεις δράσεις του, με πρόσφατες έρευνες να εστιάζουν και στη δράση του έναντι του SARS-CoV-2.

Στην f-anazitisi και στην ενότητα «Συμπληρώματα διατροφής» περιλαμβάνονται όλες οι πληροφορίες για τους μηχανισμούς δράσης, τη δοσολογία και το προφίλ ασφαλείας του Cat’s claw.

Βιοενεργοί μεταβολίτες & μηχανισμοί δράσης

Φυτοχημικές μελέτες έχουν δείξει την παρουσία ενός ευρέος φάσματος βιοδραστικών ενώσεων σε διάφορα μέρη του Cat’s claw (φλοιός, φύλλα, στέλεχος κ.ά.), συμπεριλαμβανομένων αλκαλοειδών τύπου ινδόλης και οξινδόλης, τριτερπενίων με βάση το ουρσολικό, ολεανολικό ή κινοβικό οξύ, γλυκοζιτών, στερολών και φαινολικών ενώσεων⁽⁴⁾. Η μιτραφυλλίνη και η ισοπτεροποδίνη θεωρούνται σημαντικοί χημικοί δείκτες αυτού του φυτού⁽¹⁾ και οι περισσότερες βιολογικές δράσεις του έχουν αποδοθεί στην περιεκτικότητά του σε αλκαλοειδή ⁽⁴⁾.

1. Αντιοξειδωτική δράση

Οι αντιοξειδωτικές ιδιότητες του Cat’s claw αποδίδονται στην παρουσία πολυφαινολών, ιδιαίτερα υδροξικινναμικών οξέων, φλαβονολών και πολυμερικών προανθοκυανιδινών. Σύμφωνα με μελέτες, εκχυλίσματα του Uncaria tomentosa επιδεικνύουν προστατευτική δράση από το οξειδωτικό στρες μέσω μείωσης των ελεύθερων ριζών και των οξειδωτικών ειδών, καθώς και προστασία των μεμβρανών του σαρκοπλασματικού δικτύου από την υπεροξείδωση λιπιδίων⁽⁴⁾.

2. Αντιφλεγμονώδης δράση

Το Cat’s claw είναι παγκοσμίως αναγνωρισμένο και χρησιμοποιείται ευρέως κυρίως για τις αντιφλεγμονώδεις επιδράσεις του⁽⁴⁾. Έρευνες δείχνουν ότι εκχυλίσματά του εμποδίζουν την ενεργοποίηση του πυρηνικού παράγοντα κάππα βήτα (NF-kB), γεγονός που συνοδεύεται από μειωμένα επίπεδα ιντερλευκινών (IL-1 ή IL-6)^(1,3). Τα πεντακυκλικά αλκαλοειδή οξινδόλης, που υπάρχουν στα εκχυλίσματα, προτείνονται ως οι υπεύθυνες βιοδραστικές ενώσεις για αυτή τη δραστικότητα⁽⁴⁾.

3. Ανοσοδιεγερτική δράση

Η ανοσοδιεγερτική δράση του αφεψήματος από τον φλοιό του Uncaria tomentosa αποδίδεται στην περιεκτικότητά του σε τανίνες και περιλαμβάνει την αύξηση της έκφρασης των ιντερλευκινών IL-1β, IL-6, IL-8, IL-10 και IL-12, του παράγοντα διέγερσης αποικιών κοκκιοκυττάρων μακροφάγων (GM-CSF), των υποκαταστατών χημειοκίνης CCL2, CCL3 και CCL4 και του παράγοντα νέκρωσης όγκων (TNF)-α⁽⁴⁾.

4. Αντιιική δράση

Ο ακριβής μηχανισμός με τον οποίο το Cat’s claw  αναστέλλει την ιογενή μόλυνση στα κύτταρα είναι άγνωστος. Ωστόσο, σε μελέτες για τον SARS-CoV-2, αποδείχθηκε, in silico, ότι τρεις διαφορετικές ενώσεις που υπάρχουν στο υδρο-αλκοολικό εκχύλισμα είναι ικανές να αλληλεπιδράσουν με την πρωτεΐνη CLpro⁽⁴⁾. Συγκεκριμένα, οι Yepes-Pérez et al. παρατήρησαν ότι φυτοχημικά του φαρμακευτικού φυτού, όπως η 3-διυδροκαδαμβίνη και οι προανθοκυανιδίνες B4, B2 και C1 επιδείκνυαν υψηλή συγγένεια πρόσδεσης με τη γλυκοπρωτεΐνη ακίδας SARS-CoV-2. Επιπλέον, πρότειναν ότι όλα τα φυτοχημικά συστατικά του Cat’s claw  θα μπορούσαν να λειτουργήσουν σε συνέργεια με διαφορετικούς μηχανισμούς για την καταπολέμηση της εξάπλωσης του SARS-CoV-2⁽⁶⁾.

Δοσολογία & προφίλ ασφαλείας

Στα εμπορικά διαθέσιμα σκευάσματα Cat’s claw περιλαμβάνονται κάψουλες, σκόνη και εκχυλίσματα με τη συνήθη ημερήσια δοσολογία να κυμαίνεται μεταξύ 250-350mg⁽³⁾.

Παρότι η παραδοσιακή χρήση υποδηλώνει ότι το Cat’s claw είναι ασφαλές, τα διαθέσιμα επιστημονικά δεδομένα δεν επαρκούν για την πλήρη τεκμηρίωση της ασφάλειάς του. Δεν υπάρχουν στοιχεία για χρήση σε βρέφη και παιδιά, γι’ αυτό συνιστάται η αποφυγή χορήγησης. Ομοίως, λόγω έλλειψης δεδομένων τοξικότητας, θα πρέπει να αποφεύγεται κατά την κύηση και τη γαλουχία⁽³⁾.

Οι ανοσοδιεγερτικές ιδιότητες του U. tomentosa ενδέχεται να επηρεάσουν ανοσοκατασταλτικές θεραπείες, ιδίως σε μεταμοσχευμένους ασθενείς. Επιπρόσθετα, αντενδείκνυται σε ασθενείς που λαμβάνουν αντιπηκτικά και σε άτομα με διαταραχές πήξης λόγω των ανασταλτικών επιδράσεων της ρινχοφυλλίνης στη συσσωμάτωση των αιμοπεταλίων. Ενώ δεν έχουν αναφερθεί φαρμακευτικές αλληλεπιδράσεις, δεδομένα in vitro υποδηλώνουν ότι μπορεί να αναστέλλει το CYP3A4, συνεπώς η συγχορήγηση με φάρμακα ή βότανα που αποτελούν υποστρώματα αυτού του ενζύμου απαιτεί ιδιαίτερη προσοχή⁽³⁾.

Πηγές

Arado, GM, Amatto, PPG, Marins, M, Rizzi, ES, França, SC, Coppede, JDS, Carmona, F, et al. (2024). Anti-inflammatory and/or immunomodulatory activities of Uncaria tomentosa (cat's claw) extracts: A systematic review and meta-analysis of in vivo studies. Front Pharmacol, 15:1378408. https://doi.org/10.3389/fphar.2024.1378408

de Lima, RC, Valente, LMM, Familiar Macedo, D, de-Oliveira-Pinto, LM, Dos Santos, FB, Mazzei, JL, Siani, AC, et al. (2024). Antiviral and Virucidal Activities of Uncaria tomentosa (Cat's Claw) against the Chikungunya Virus. Viruses, 16(3):369. https://doi.org/10.3390/v16030369