δημοφιλέστερα άρθρα
Με οδηγό τη στρατηγική της Διεθνούς Φαρμακευτικής Ομοσπονδίας (FIP) για τη δια βίου ανοσοποίηση, και αξιοποιώντας τη γεωγραφική διασπορά, το ευέλικτο ωράριο και τη σχέση εμπιστοσύνης με την κοινωνία, τα φαρμακεία αίρουν τα εμπόδια πρόσβασης, καθιστώντας τον εμβολιασμό μια προσιτή πρακτική για κάθε πολίτη. Μελέτες περίπτωσης παρέχουν χρήσιμα δεδομένα για τον σχεδιασμό αποτελεσματικών και βιώσιμων μοντέλων.
Ιρλανδία: Αντιγριπικός εμβολιασμός και στα σχολεία
Η Ιρλανδία εισήγαγε τον εμβολιασμό στα φαρμακεία το 2011 αρχικά για τη γρίπη και διεύρυνε σταδιακά το πεδίο εφαρμογής σε εμβόλια κατά του πνευμονιόκοκκου, του έρπητα ζωστήρα και της Covid-19, καθώς και σε εμβόλια βασικής ανοσοποίησης σε περιπτώσεις ανάγκης. Μόνο την περίοδο 2025/26, τα φαρμακεία διενήργησαν το 33% των εμβολιασμών Covid-19 και το 36% των συνολικών εμβολιασμών γρίπης, ενώ η επέκταση των εμβολιασμών στα σχολεία με το ρινικό αντιγριπικό εμβόλιο (LAIV) αύξησε την παιδική εμβολιαστική κάλυψη. Η επιτυχία αυτή εδράζεται σε αυστηρά πρότυπα ασφάλειας, με υποχρεωτική διετή επανεκπαίδευση σε ΚΑΡΠΑ και σε διαχείριση της αναφυλαξίας, καθώς και στην καταγραφή των εμβολιαστικών δεδομένων μέσω του ψηφιακού συστήματος PharmaVax.
Τα εμβόλια γρίπης, Covid-19 και πνευμονιόκοκκου παρέχονται δωρεάν στους πολίτες, ενώ το κράτος αναλαμβάνει τόσο την προμήθεια όσο και την αμοιβή του φαρμακείου (15€ για τη γρίπη). Τα υπόλοιπα εμβόλια πληρώνονται από τον ασθενή. Παρά την έλλειψη Εθνικού Ηλεκτρονικού Φακέλου Υγείας, η μετάβαση στο Εθνικό Σύστημα Πληροφοριών Ανοσοποίησης (NIIS) αναμένεται να ενισχύσει τα φαρμακεία τα επόμενα έτη.
Πορτογαλία: Η χορήγηση εμβολίων μέρος της εκπαίδευσης των φαρμακοποιών
Στην Πορτογαλία, ο εμβολιασμός στα φαρμακεία θεσμοθετήθηκε το 2007 για εμβόλια εκτός του εθνικού προγράμματος. Η ένταξη των φαρμακείων στην εθνική εκστρατεία δωρεάν εμβολιασμού κατά της γρίπης και της Covid-19, από το 2023, αποτέλεσε σημαντική εξέλιξη. Παρά την έλλειψη δικαιώματος συνταγογράφησης, τα φαρμακεία κάλυψαν το εντυπωσιακό 70% των εμβολιασμών αυτών το 2023/24.
Η παροχή της υπηρεσίας απαιτεί την ύπαρξη αποκλειστικού χώρου με παροχή οξυγόνου και επινεφρίνης. Προϋπόθεση η αρχική 28ωρη εκπαίδευση πιστοποίησης και η τακτική επανεκπαίδευση σε ΚΑΡΠΑ.
Χαρακτηριστικής σημασίας είναι η ενσωμάτωση της εκπαίδευσης στη χορήγηση εμβολίων στο Ενιαίο Μεταπτυχιακό Δίπλωμα στις Φαρμακευτικές Επιστήμες (MICF), ενισχύοντας τη μακροπρόθεσμη ετοιμότητα του επαγγέλματος.
Το μοντέλο αποζημίωσης είναι υβριδικό: το κράτος προμηθεύει τα φαρμακεία με τα εμβόλια της εθνικής εκστρατείας μέσω κεντρικής εφοδιαστικής αλυσίδας, ενώ αποζημιώνει σταθερά με 3€ ανά δόση (περίοδοι 2024/25 και 2025/26). Τα υπόλοιπα εμβόλια χορηγούνται με ιατρική συνταγή και ο ασθενής πληρώνει περί τα 2€ για τη διενέργεια του εμβολιασμού.
Παρά τις προκλήσεις του εφοδιασμού και την ετήσια επαναδιαπραγμάτευση της αποζημίωσης, η υποχρεωτική καταγραφή στην πλατφόρμα VACINAS διασφαλίζει την ποιότητα, αν και η πρόσβαση περιορίζεται στο πρόσφατο ιστορικό εμβολιασμού.
Γαλλία: Ελκυστικό μοντέλο αποζημίωσης
H Γαλλία ξεκίνησε τον εμβολιασμό στα φαρμακεία το 2019 με τη γρίπη και επεκτάθηκε το 2023 στη συνταγογράφηση και χορήγηση των περισσότερων εμβολίων ρουτίνας για ηλικίες από 11 ετών και Covid-19 για ηλικίες από 5 ετών. Παρά τις αντιδράσεις του ιατρικού κλάδου, για την περίοδο 2025/26 τα κοινοτικά φαρμακεία κατάφεραν να καλύψουν το 67% των εμβολιασμών γρίπης. Οι εμβολιασμοί δύνανται να διενεργούνται σε ειδικά διαμορφωμένους χώρους τόσο εντός όσο και εκτός των φαρμακείων, κατά τις εμβολιαστικές εκστρατείες. Το δικαίωμα συνταγογράφησης συνεπάγεται εκπαίδευση 10,5 ωρών.
Στην παροχή της υπηρεσίας συνδράμουν, υπό επίβλεψη, εκπαιδευμένοι βοηθοί αλλά και τριτοετείς φοιτητές (αποκλειστικά για γρίπη/Covid-19).
Το μοντέλο αποζημίωσης είναι ελκυστικό: η απλή χορήγηση αμείβεται με 7,50€, ενώ ο συνδυασμός συνταγογράφησης και χορήγησης με 9,60€. Σε ψηφιακό επίπεδο, η υποχρεωτική καταγραφή στο Dossier Pharmaceutique και στον εθνικό φάκελο υγείας επιτρέπει αυτοματοποιημένες υπενθυμίσεις, ενισχύοντας την προστιθέμενη αξία της παρεχόμενης υπηρεσίας.
Ιταλία: Ανομοιογενής η εφαρμογή της υπηρεσίας ανά περιοχή
Η Ιταλία κατοχύρωσε τον εμβολιασμό στα φαρμακεία το 2021 για γρίπη και Covid-19. Οι πρόσφατες νομοθετικές μεταρρυθμίσεις ενίσχυσαν περαιτέρω τον ρόλο των φαρμακείων, εντάσσοντας την υπηρεσία στο Εθνικό Σύστημα Υγείας (SSN). Οι φαρμακοποιοί χορηγούν όλα τα εμβόλια του εθνικού εμβολιαστικού προγράμματος (PNPV) σε άτομα από 12 ετών. Η παροχή της υπηρεσίας προϋποθέτει συνεχιζόμενη εκπαίδευση άνω των 8 ωρών, επανεκπαίδευση ΚΑΡΠΑ ανά διετία και πλήρως εξοπλισμένους χώρους με κιτ αντιμετώπισης αλλεργικού σοκ και απινιδωτή.
Ενώ οι υπηρεσίες παρέχονται δωρεάν στους πολίτες και οι τοπικές υγειονομικές αρχές αναλαμβάνουν την προμήθεια των φαρμακείων για ορισμένα εμβόλια, η κρατική αποζημίωση των 6,16€ ανά χορήγηση δεν καλύπτει το πραγματικό λειτουργικό κόστος. Επιπλέον, παρατηρείται σημαντική περιφερειακή διαφοροποίηση ως προς την ψηφιακή διασύνδεση με τον Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας (FSE), την οργάνωση των υπηρεσιών και το ύψος της αποζημίωσης, γεγονός που επηρεάζει την ομοιογενή ανάπτυξη του μοντέλου σε εθνικό επίπεδο.
Διδάγματα στρατηγικής
Ο εμβολιασμός στα φαρμακεία αποτελεί μια ώριμη, ασφαλή και οικονομικά αποδοτική πραγματικότητα στην Ευρώπη. Η ανάλυση των παραπάνω εθνικών μοντέλων προσφέρει στρατηγικά διδάγματα:
Οικονομική βιωσιμότητα: Η επαρκής και δίκαιη αποζημίωση αποτελεί θεμελιώδη προϋπόθεση για τη μακροχρόνια συμμετοχή των φαρμακείων. Η γαλλική εμπειρία αναδεικνύει τα οφέλη ενός σαφούς συστήματος αμοιβής, ενώ η ιταλική καταδεικνύει τους κινδύνους της ανεπαρκούς χρηματοδότησης.
Ψηφιακή διασύνδεση: Η διασύνδεση με τον Ηλεκτρονικό Φάκελο Υγείας αποτελεί δικλείδα ασφαλείας για τη διεπιστημονική συνέχεια της φροντίδας του ασθενούς, τη φαρμακοεπαγρύπνηση, την ιχνηλασιμότητα και την αξιοπιστία των δεδομένων δημόσιας υγείας.
Ενιαία διακυβέρνηση: Η αποτελεσματική εφαρμογή απαιτεί σαφή πρότυπα εκπαίδευσης, πιστοποίησης, αδειοδότησης, ελέγχου ποιότητας και διαχείρισης της εφοδιαστικής αλυσίδας.
Σταδιακή εφαρμογή: Το παράδειγμα της Ιρλανδίας και της Πορτογαλίας υποδεικνύει ότι η σταδιακή ανάπτυξη της υπηρεσίας μπορεί να ενισχύσει την εμπιστοσύνη των πολιτών και των επαγγελματιών υγείας, επιτρέποντας τη συνεχή αξιολόγηση και βελτίωση του μοντέλου.
Συνολικά, η ευρωπαϊκή εμπειρία υποστηρίζει τη θεσμική θωράκιση των φαρμακοποιών ως ισότιμων παρόχων ΠΦΥ, βήμα απαραίτητο για τη δημιουργία ενός προσβάσιμου, δίκαιου και ανθεκτικού συστήματος υγείας.
Αρχική σελίδα
