Φυτοοιστρογόνα και εμμηνόπαυση

Τι είναι τα φυτοοιστρογόνα

Τα φυτοοιστρογόνα είναι συστατικά που περιέχονται σε συγκεκριμένα φυτά. Δεν θεωρούνται θρεπτικά συστατικά αφού η απουσία τους από τη διατροφή δεν προκαλεί κανένα χαρακτηριστικό σύνδρομο, αλλά και ούτε συμμετέχουν σε κάποια ουσιώδη βιολογική λειτουργία. Είναι πολυφαινολικές μη στεροειδείς φυτικές ενώσεις με βιολογική δράση ανάλογη αυτής των οιστρογόνων.

Βάσει της χημικής τους σύστασης χωρίζονται σε τέσσερις βασικές ομάδες:

• ισοφλαβονοειδή

• φλαβονοειδή

• στιλβόνες

• λιγνάνες.

Τα ισοφλαβονοειδή ανευρίσκονται σε φρούτα και λαχανικά, αλλά και στα όσπρια και τη σόγια, ενώ οι λιγνάνες περιέχονται στο λιναρόσπορο και σε λαχανικά όπως το σπανάκι, το καρότο κ.ά.

Η ευεργετική επίδραση

Πρόσφατες επιδημιολογικές και πειραματικές έρευνες αναφέρουν ότι δίαιτες πλούσιες σε φυτοοιστρογόνα μπορεί να έχουν ευεργετική δράση σε οιστρογονοεξαρτώμενες καταστάσεις και ασθένειες, όπως είναι τα συμπτώματα εμμηνόπαυσης και ο καρκίνος του μαστού, η οστεοπόρωση και τα καρδιοαγγειακά νοσήματα.

Μελέτες σε πληθυσμούς που παραδοσιακά τρέφονται με τροφές πλούσιες σε φυτοοιστρογόνα, όπως είναι οι Ιάπωνες και οι Κινέζοι, δείχνουν ότι αυτά μπορεί να έχουν ευεργετική επίδραση στις καρδιαγγειακές νόσους, στην οστεοπόρωση και σε μερικές μορφές καρκίνου.

Ειδικότερα επιδημιολογικά και κλινικά δεδομένα αναφέρουν τη σχέση μεταξύ των φυτοοιστρογόνων και του κυκλοφορικού συστήματος. Έτσι στους ασιατικούς πληθυσμούς καταγράφεται χαμηλός αριθμός περιστατικών με νοσήματα του κυκλοφορικού συστήματος, αλλά και με κατάγματα ευθραυστότητας που σχετίζονται με την οστεοπόρωση. Επίσης φέρεται ότι τα φυτοοιστρογόνα προστατεύουν τις μετεμμηνοπαυσιακές γυναίκες από την οστική απώλεια...

Σε ό,τι αφορά τους ορμονοεξαρτώμενους καρκίνους (καρκίνος μαστού, ωοθήκης, ενδομητρίου, προστάτη), τα φυτοοιστρογόνα μπορεί να καθυστερούν την εμφάνισή τους και να έχουν προστατευτική δράση. Ο υψηλότερος επιπολασμός αυτών των μορφών καρκίνου παρατηρείται σε πληθυσμούς με διατροφή πλούσια σε λιπαρά και κρέας και χαμηλή σε φυτικές ίνες (δυτικός τρόπος ζωής), αντίθετα με τους ασιατικούς λαούς που έχουν διατροφή πλούσια σε φυτικά συστατικά.

Ανεπιθύμητες ενέργειες

Εκτεταμένες έρευνες οδήγησαν σε πολλές και αντικρουόμενες αναφορές για την επικινδυνότητα αλλά και τα οφέλη των τροφών που είναι πλούσια σε φυτοοιστρογόνα.

Σε γενικές γραμμές οι ελάχιστες ανεπιθύμητες ενέργειες που παρατηρούνται είναι αποτέλεσμα δυσανεξίας και η συμπτωματολογία προέρχεται από το γαστρεντερικό σύστημα και οφείλεται μάλλον στις πρωτεΐνες της
σόγιας.

Το ζήτημα της ασφάλειας και της αποτελεσματικότητας των φυτοοιστρογόνων

Μέχρι σήμερα δημοσιευμένες μελέτες δεν μπορούν ούτε να υποστηρίξουν ούτε να απορρίψουν τη χορήγηση συμπληρωμάτων με ισοφλαβόνες ή την κατανάλωση τροφών που περιέχουν σόγια.

Συστήνουν όμως για την ανακούφιση των ήπιων αγγειοκινητικών συμπτωμάτων τη χορήγηση ισοφλαβονών σε συνδυασμό με αλλαγές στον τρόπο ζωής ως αρχική αντιμετώπιση πριν από τη χορήγηση φαρμάκων.

Εξαιτίας των σχετικά περιορισμένων πειραματικών δεδομένων, δεν μπορεί να υπάρξει μια οριστική εκτίμηση ασφάλειας για την πρόσληψη των φυτοοιστρογόνων. Η πρόσληψη μικρής ποσότητας ισοφλαβονοειδών φαίνεται να είναι ασφαλής για την πλειοψηφία των ανθρώπων ενώ συστήνεται η αποφυγή κατανάλωσης προϊόντων σόγιας και σκευασμάτων που περιέχουν ισοφλαβόνες από γυναίκες με ιστορικό καρκίνου του μαστού.