Φαρμακείο: Νέο πρωτόκολλο για την υπέρταση

Με αφορμή την παρέμβασή μου στο 26ο Πανελλήνιο Συνέδριο Υπέρτασης, θα ήθελα να αναδείξω μια πρότασή μου, η οποία μπορεί να αποτελέσει το επόμενο ουσιαστικό βήμα στη συνεργασία γιατρών και φαρμακοποιών: τη δημιουργία ενός επιστημονικά τεκμηριωμένου πρωτοκόλλου αξιολόγησης και παραπομπής ασθενών με αυξημένη αρτηριακή πίεση από το κοινοτικό φαρμακείο.

Πώς μπορεί να συμβάλλει ο φαρμακοποιός

Η αρτηριακή υπέρταση αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους παράγοντες καρδιαγγειακού κινδύνου και μια διαρκή πρόκληση για τα συστήματα υγείας. Στην περίπτωση της σοβαρής αύξησης της αρτηριακής πίεσης, ο ρόλος του φαρμακοποιού πρέπει να είναι απολύτως σαφής. Στο κοινοτικό φαρμακείο δεν τίθεται ιατρική διάγνωση ούτε πραγματοποιείται η θεραπευτική αντιμετώπιση ενός υπερτασικού επείγοντος. Ο φαρμακοποιός ωστόσο μπορεί να συμβάλει ουσιαστικά στην αναγνώριση του πιθανού κινδύνου, στην αρχική εκτίμηση των συμπτωμάτων, στη λήψη στοχευμένου φαρμακευτικού ιστορικού και στην έγκαιρη παραπομπή του ασθενούς.

Η παρουσία σοβαρά αυξημένων τιμών αρτηριακής πίεσης δεν αποτελεί από μόνη της διάγνωση υπερτασικού επείγοντος. Καθοριστικό στοιχείο είναι η ύπαρξη οξείας βλάβης οργάνων-στόχων, η οποία απαιτεί ιατρική διερεύνηση. Συμπτώματα όπως ο θωρακικός πόνος, η δύσπνοια, οι οξείες νευρολογικές διαταραχές ή η σύγχυση πρέπει να κινητοποιούν άμεσα τη διαδικασία επείγουσας παραπομπής. Αντίστοιχα, η επίμονη σοβαρή αύξηση της πίεσης χωρίς εμφανή προειδοποιητικά σημεία απαιτεί κατάλληλη ιατρική αξιολόγηση και σαφές σχέδιο παρακολούθησης. Επιπλέον, η απουσία συμπτωμάτων δεν αρκεί για να αποκλειστεί οξεία βλάβη οργάνων.

Επομένως, το ζητούμενο είναι ο φαρμακοποιός να μπορεί να αναγνωρίζει έγκαιρα τον κίνδυνο και να ενεργοποιεί την κατάλληλη διαδρομή φροντίδας, με ασφάλεια και επιστημονική τεκμηρίωση.

Ένα πρωτόκολλο σχεδιασμένο από γιατρούς και φαρμακοποιούς

Η πρότασή μου είναι η δημιουργία ενός κοινού, επιστημονικά τεκμηριωμένου πρωτοκόλλου αξιολόγησης και παραπομπής ασθενών με αυξημένη αρτηριακή πίεση από το κοινοτικό φαρμακείο. Πρόκειται για ένα πρωτόκολλο το οποίο θα σχεδιαστεί από κοινού από γιατρούς και φαρμακοποιούς, με σαφώς καθορισμένους ρόλους, κριτήρια παραπομπής και διαδικασίες επικοινωνίας και θα αποτελεί ένα οργανωμένο εργαλείο διασφάλισης της ποιότητας, της ασφάλειας και της συνέχειας της φροντίδας.

Τι θα μπορούσε να περιλαμβάνει

1) Η διαδικασία θα μπορούσε να ξεκινά από την καταγραφή των βασικών στοιχείων του ασθενούς και του λόγου προσέλευσής του στο φαρμακείο.

2) Θα ακολουθεί η μέτρηση της αρτηριακής πίεσης με επιστημονικά ορθή τεχνική, κατάλληλο εξοπλισμό και, όπου ενδείκνυται, επαναληπτικές μετρήσεις. Καθοριστικό στοιχείο θα αποτελεί η αρχική αξιολόγηση των συμπτωμάτων, η αναγνώριση πιθανών προειδοποιητικών σημείων και η λήψη στοχευμένου ιστορικού.

3) Μετά την αρχική καταγραφή και αξιολόγηση, το πρωτόκολλο θα πρέπει να προβλέπει σαφείς διαδρομές παραπομπής: α) Σε περίπτωση υποψίας υπερτασικού επείγοντος, θα προβλέπεται άμεση ενεργοποίηση του ΕΚΑΒ και διακομιδή σε Τμήμα Επειγόντων Περιστατικών. β) Σε περιπτώσεις επίμονης σοβαρής αύξησης της αρτηριακής πίεσης, χωρίς εμφανή προειδοποιητικά σημεία, θα προβλέπεται άμεση επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό. γ) Σε ηπιότερες περιπτώσεις, χωρίς ανησυχητικά συμπτώματα, θα παρέχεται συμβουλευτική και θα οργανώνεται η ιατρική αξιολόγηση σύμφωνα με τα συμφωνημένα κριτήρια.

4) Μετά την ιατρική αξιολόγηση, ο φαρμακοποιός μπορεί να συμβάλει στην υποστήριξη της θεραπευτικής αγωγής, στην αναγνώριση πιθανών προβλημάτων συμμόρφωσης, στην εκπαίδευση για την ορθή κατ’ οίκον μέτρηση της αρτηριακής πίεσης και στην ενίσχυση της παρακολούθησης του ασθενούς.

Η συμβολή της τεχνολογίας

Η εφαρμογή ενός τέτοιου πρωτοκόλλου θα μπορούσε αρχικά να βασίζεται σε ένα τυποποιημένο έντυπο καταγραφής. Ωστόσο, η ουσιαστική προοπτική βρίσκεται στην ψηφιακή διαλειτουργικότητα. Μια ασφαλής ηλεκτρονική πλατφόρμα, διασυνδεδεμένη με τις κατάλληλες δομές και τα πληροφοριακά συστήματα υγείας, θα μπορούσε να επιτρέπει την καταγραφή των μετρήσεων, την τεκμηρίωση των ενεργειών, την επικοινωνία με τον θεράποντα ιατρό και την παρακολούθηση της ολοκλήρωσης της παραπομπής. Στη νέα αυτή πραγματικότητα, η τεχνητή νοημοσύνη μπορεί μελλοντικά να αποτελέσει ένα επιπλέον υποστηρικτικό εργαλείο. Η αξιοποίησή της σε διαδικασίες οργάνωσης πληροφοριών, υποστήριξης της τεκμηρίωσης και εντοπισμού πιθανών αποκλίσεων θα μπορούσε να ενισχύσει την αποτελεσματικότητα των υπηρεσιών, υπό την προϋπόθεση της κατάλληλης επιστημονικής αξιολόγησης, της προστασίας των προσωπικών δεδομένων και της ανθρώπινης εποπτείας.