Ανεπιθύμητες ενέργειες (2)

• Η βρινζολαμίδη δρα αναστέλλοντας ένα ένζυμο που ονομάζεται καρβονική ανυδράση. Tο αποτέλεσμα είναι να σταματά η παραγωγή διττανθρακικών ιόντων που είναι απαραίτητα για την παραγωγή υδατοειδούς υγρού.
• Η οξέωση είναι παθολογική διαδικασία που οδηγεί στην αύξηση της συγκέντρωσης των ιόντων υδρογόνου (δηλ. στην ελάττωση του pH) στο εξωκυττάριο υγρό.

Κλινικό Περιστατικό

’ντρας 66 ετών, που πάσχει από πρωτογενές γλαύκωμα ανοιχτής γωνίας, έκανε τοπική εφαρμογή λατανοπρόστης (Xalatan). Για την περαιτέρω μείωση της πίεσης στο μάτι, θεωρήθηκε απαραίτητο να συγχορηγηθεί τοπικά βρινζολαμίδη (Azopt).
Τρεις μήνες αργότερα ο ασθενής ανέφερε ότι διέκοψε, κατόπιν δικής του πρωτοβουλίας, την τοπική εφαρμογή της βρινζολαμίδης, διότι του προκάλεσε λήθαργο και δυσγευσία.
Στη συνέντευξη που ακολούθησε, ο ασθενής ανέφερε ότι μια ασημένια αλυσίδα, που φορούσε για χρόνια, έγινε μαύρη δύο (2) ημέρες μετά την έναρξη της θεραπείας με βρινζολαμίδη και, αφού την καθάρισε και τη φόρεσε εκ νέου, η αλυσίδα μαύρισε ξανά.
Ο ασθενής συνέχισε τη θεραπεία με τοπική εφαρμογή τραβοπρόστης, τιμολόλης και πιλοκαρπίνης.
(Menon GJ, Vernon SA. (2006). Topical brinzolamide and metabolic acidosis. Br J Ophthalmol 90: 247-280)

Σχόλιο

Στην καθημερινή κλινική πράξη, οι ανεπιθύμητες ενέργειες των φαρμάκων που χρησιμοποιούνται τοπικά στον οφθαλμό συνήθως αγνοούνται και μόνο σε σπάνιες εξαιρέσεις (π.χ. β-αποκλειστές) δίνεται ιδιαίτερη προσοχή.
Στην προαναφερθείσα περίπτωση, το ιστορικό του ασθενή δείχνει την ανάπτυξη μεταβολικής οξέωσης (γνωστή συνέπεια της θεραπείας με αναστολείς της καρβονικής ανυδράσης) οφειλόμενη στην τοπική εφαρμογή βρινζολαμίδης. Το μαύρισμα της ασημένιας αλυσίδας οφείλεται σε οξείδωση, που πιθανότατα προκλήθηκε λόγω της έκθεσης της αλυσίδας στην οξύτητα του ιδρώτα (ομοιοστατικός μηχανισμός που χρησιμεύει για να ομαλοποιήσει το pH του εξωκυττάριου υγρού).
Εκτιμάται ότι λιγότερο από το 5% μιας δόσης φαρμάκου που ενσταλάζεται τοπικά απορροφάται από το μάτι. Για το λόγο αυτό, είναι συχνά απαραίτητη η χρήση υψηλότερων συγκεντρώσεων και οι συχνές ενσταλάξεις, γεγονός που αυξάνει τον κίνδυνο συστηματικών ανεπιθύμητων ενεργειών. Επιπλέον, οι οφθαλμικές σταγόνες όταν απορροφούνται δεν υπόκεινται στον ηπατικό μεταβολισμό πρώτης διόδου και επομένως έχουν απευθείας πρόσβαση στη συστηματική κυκλοφορία.