Ελπιδοφόρο βακτηριακό εμβόλιο κατά του καρκίνου

Έναν απρόσμενο «σύμμαχο» ενάντια στον καρκίνο ανακάλυψαν οι επιστήμονες. Όπως είδαν, παθογόνοι οργα­νισμοί που προκαλούν ασθένειες στον άνθρωπο μπορούν να έχουν πολύ­τιμο ρόλο στη θεραπεία της νόσου. Συ­γκεκριμένα η εκούσια μόλυνση ατόμων με τα βακτήρια που προκαλούν λιστερίωση φαίνεται ότι αυξάνει την ικανότητα του ανοσοποιητικού συστήματος να «εξολοθρεύει» τους καρκινικούς όγκους.

Στόχος είναι να τεθούν σε εγρήγορση οι μηχανισμοί άμυνας του οργανισμού, καθώς τα βακτήρια, τα οποία έχουν τρο­ποποιηθεί, εξαπολύουν επίθεση στον καρ­κίνο.

Η αμερικανική εταιρεία ανάπτυξης εμβολίων Advaxis επέλεξε το βακτήριο Listeria monocytogenes εξαιτίας της ικανότητάς του να κρύβεται σαν λαθρεπιβάτης σε κύτταρα του ανοσοποιητικού συστήματος που ονομάζονται αντιγονοπαρουσιαστικά κύτταρα (antigen presenting cells, APC). Τα συγκεκριμένα κύτταρα δί­νουν σήμα στο υπόλοιπο ανοσοποιητικό σύστημα, ώστε να εξαπολύσει επίθεση σε εχθρούς (π.χ. διάφορα μικρόβια) δεί­χνοντας στα κατάλληλα ανοσοκύτταρα τμήματα του αντιγόνου του μικροβίου που έχει εισβάλει στον οργανισμό.

Ερευνητές της Advaxis τροποποίησαν το βακτήριο της λιστέριας, ώστε αφενός να είναι αβλαβές για τον οργανισμό αφετέρου να παράγει πρωτεΐνες-σήματα που κανονικά εντοπίζονται στα καρκινικά κύτταρα (αντιγόνα), και στη συνέχεια το χρησιμο­ποίησαν ενάντια στον καρκίνο του τρα­χήλου της μήτρας. Όταν το βακτήριο εισερχόταν στα κύτταρα APC, προχωρούσε σε έκκριση τμημάτων του HPV-7, ενός μορίου που ανευρίσκεται στην επιφάνεια των κυττάρων του καρκί­νου του τραχήλου της μήτρας, και ακολούθως το ανοσοποιητικό σύστημα στρεφόταν εναντίον του αντιγόνου αυτού και συνεπώς εναντίον των (καρκινικών) κυττάρων που το παράγουν.

Σε πρώιμη κλινική δοκιμή σε 13 γυναίκες με προχωρημένο καρκίνο του τρα­χήλου της μήτρας τέσσερις από τις εθελόντριες που έλαβαν έγχυση των βα­κτηρίων ανταποκρίθηκαν στη θεραπεία. Μία παραμένει απαλλαγμένη από τον καρκίνο για διάστημα μεγαλύτερο των δύο ετών από τη διεξαγωγή της θεραπείας, ενώ σε άλλες τρεις γυναίκες οι όγκοι συρρικνώθηκαν κατά 20%. Οι υπόλοιπες εθελόντριες κατέληξαν εξαιτίας της νόσου τους.

Οι ερευνητές της εταιρείας σχεδιάζουν τώρα να ξεκινήσουν ευρύτερες κλινικές δοκιμές της θεραπείας σε 180 γυναίκες με λιγότερο προ­χωρημένη μορφή καρκίνου.

 Παράλληλα πραγματοποιούνται μελέτες για την ανάπτυξη (με την ίδια τεχνολογία) εμβολίων και για άλλες μορφές καρκίνου, όπως ο καρκίνος του μαστού, των ωοθηκών και του προστάτη.