Φαρμακευτικός Κόσμος, Τεύχος #151

ΥΓΙΩΣ ΣΚΕΠΤΟΜΕΝΟΙ / O ΓΙΑΤΡΟΣ... ΒΟΗΘΟΣ 70 Αν τα ευρήματα δικαιολογούνται από το ιστορικό, τότε επιβεβαιώνεται η κλινική συσχέτιση και καθορίζεται πλάνο δράσης που εξαρτάται από το αλλεργιογόνο. Στο σημείο αυτό χρειάζεται προσοχή: θετικός έλεγχος δεν σημαίνει απαραίτητα και αλλεργία! Αυτό αποτελεί συχνά αντικείμενο παρερμηνειών και ανώφελων περιορισμών είτε στη διατροφή είτε σε δυνητική φαρμακευτική αγωγή. Επαναλαμβάνεται, λοιπόν, ότι ο αλλεργιολογικός έλεγχος επιβεβαιώνει συμβατό κλινικό ιστορικό. Στη συνέχεια δίνονται οδηγίες μελλοντικής αποφυγής του αλλεργιογονικού παράγοντα και παρέχονται εναλλακτικές επιλογές. Αυτό είναι ιδιαίτερα σημαντικό στη φαρ- μακευτική αλλεργία, στην οποία ελέγχεται αν ο αλλεργικός, για παράδειγμα στις πενικιλλίνες, μπο- ρεί στο μέλλον να λάβει κεφαλοσπορίνες και ποιες από αυτές. Επειδή όμως η αποφυγή δεν είναι πάντα εφικτή και σε πολλές περιπτώσεις θα ξαναϋπάρξει έκθεση του ασθενούς, με κίνδυνο επανάληψης της αναφυλακτικής αντίδρασης, αυτός θα πρέπει να εκπαιδευτεί και να φέρει πάντα μαζί του σκευάσματα και πλάνο αντιμετώπισης. Αυτό περιλαμβάνει, πρώτα και κύρια, την αναγνώριση ενδεχόμενης μελλοντικής αναφυλακτικής αντίδρασης. Σε τέτοια περίπτωση, αυτό που πρέπει να γίνει άμεσα είναι ενδομυϊκή χορήγηση αδρεναλίνης, είτε από αμπούλα (διάλυμα 1/1000) είτε συνήθως με αυτοενιέμενες μορφές (π.χ. Anapen). Η δόση εξαρτάται από το βάρος του ασθενούς: χορηγούνται 0,01ml/kg με ανώτατο όριο τα 0,3ml για τα παιδιά και τα 0,5ml για τους ενήλικες. Οι προγεμισμένες σύριγγες που κυκλοφορούν στην ελληνική αγορά είναι των 150mg (για παιδιά από 7,5 έως περίπου 25kg) και των 300mg (για βαρύτερα παιδιά και ενήλικες). Στη συνέχεια, ο ασθενής οφείλει να κατευθυνθεί προς το κοντινότερο σημείο βοήθειας. Στο δρόμο προς αυτό μπορεί να λάβει και τα υπόλοιπα φάρμακα του πρωτοκόλλου που είναι per os κορτικοειδή και αντιισταμινικά, καθώς και εισπνοές β2-διεγέρτη. Τέλος, αναλόγως του αλλεργιογόνου, ο αλλεργιολόγος προτείνει τις κατάλληλες μακροπρόθεσμες θεραπευτικές επιλογές. Στην περίπτωση της αλλεργίας σε δηλητήρια υμενόπτερων προτείνεται η ανοσοθεραπεία, η οποία ελαχιστοποιεί τον κίνδυνο σε ενδεχόμενο νέο νυγμό. Στις φαρμακευτικές αλλεργίες, αν είναι επιβεβλημένη η χορήγηση του φαρμάκου (π.χ. παράγωγα πλατίνας σε χημειοθεραπευόμενους ασθενείς), αυτή γίνεται με ειδικά πρωτόκολλα απευαισθητοποίησης. Στις τροφικές αλ- λεργίες, σε ορισμένες ανθεκτικές περιπτώσεις και ιδίως στα παιδιά, ο αλλεργιολόγος μπορεί να προχωρήσει σε πρωτόκολλα από του στόματος απευαισθητοποίησης (specific oral tolerance induction – SOTI). Ο φαρμακοποιός είναι σε πολλές περιπτώσεις ο πρώτος που έρχεται αντιμέτωπος με ασθενή που έχει υποστεί αναφυλακτική αντίδραση. Η αντίδρασή του λοιπόν θα πρέπει να είναι γρήγορη: να αναγνωρίσει την κατάσταση να χορηγήσει άμεσα κατάλληλη δόση αδρεναλίνης (η ενδομυϊκή χορήγηση κορτιζόνης δεν αντιστρέφει τις άμεσες συνέπειες της αναφυλαξίας και επομένως δεν είναι το πρώτο που πρέπει να γίνει). Κάθε αδράνεια μπορεί να αποβεί μοιραία, καθώς όταν προκύπτουν θάνατοι σχετίζονται με την καθυ- στερημένη χορήγηση αδρεναλίνης. Ο ασθενής συνέρ- χεται κατά κανόνα γρήγορα (αν όχι μπορεί να γίνει δεύτερη δόση σε 5 λέπτα) και προτρέπεται αρχικά να μεταβεί σε νοσοκομείο ή κέντρο υγείας για παρακολούθηση και τελικά σε αλλεργιολόγο για να λάβει εξειδικευμένη αντιμετώπιση. Ο φαρμακοποιός πρέπει να χορηγήσει άµεσα κατάλληλη δόση αδρεναλίνης (η ενδοµυϊκή χορήγηση κορτιζόνης δεν αντιστρέφει τις άµεσες συνέπειες της αναφυλαξίας και εποµένως δεν είναι το πρώτο που πρέπει να γίνει). / Ο Δημήτρης Μήτσιας είναι αλλεργιολόγος παίδων & ενηλίκων, διδάκτωρ Πανεπιστημίου Αθηνών, dmitsias@yahoo.com