Το φάρμακο στην Ελλάδα

52 | ΤΟ ΦΑΡΜΑΚΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ INSIGHTS | Η ΠΟΛΙΤΙΚΗ ΦΑΡΜΑΚΟΥ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ κλειστών προϋπολογισμών και αυστηροί έλεγχοι της συντα- γογράφησης γιατρών από τον ΕΟΠΥΥ. Επίσης, εξετάζεται η δυνατότητα εξόδου φαρμάκων που έχουν χαμηλή τιμή από τη λεγόμενη «Θετική Λίστα», δηλαδή τη λίστα των φαρμάκων που αποζημιώνει η κοινωνική ασφάλιση, μέτρα για τη λειτουργία του Ινστιτούτου Φαρμακευτικής Έρευνας και Τεχνολογίας (ΙΦΕΤ) και της Επιτροπής Διαπραγμάτευσης Τιμών Φαρμάκων, αύξηση της συνταγογράφησης από τους γιατρούς γενόσημων φαρμάκων με εμπορική ονομασία, ενίσχυση θεραπευτικών πρωτοκόλλων κ.ά. Την πορεία της φαρμακευτικής δαπάνης προβλέπεται να αναλάβει ομάδα, στην οποία θα συμμετάσχουν στελέχη του υπουργείου Υγείας και Οικονομικών. Μεσοπρόθεσμα ωστόσο η μόνη ορατή λύση θα ήταν μια πο- λυδιάστατη στρατηγική εκσυγχρονισμού του συστήματος χρηματοδότησης του φαρμάκου, με ευέλικτες παρεμβάσεις που θα προσαρμόζονται κάθε φορά στις επικρατούσες συν- θήκες, σταθερό πλαίσιο για τις όποιες μεταρρυθμίσεις, για να μην καταρρέουν με την αλλαγή κάθε υπουργού Υγείας και την ευρύτερη δυνατή διακομματική συναίνεση για την επιτυ- χή υλοποίηση των μέτρων και την αποφόρτιση πιέσεων από ποικίλες ομάδες συμφερόντων που θεωρούν ότι κατέχουν προνομιακή θέση στο σύστημα υγείας. Ορθολογική και βιώσιμη διαχείριση του φαρμάκου Οι τεχνολογικές και δημογραφικές εξελίξεις, σε συνδυα- σμό με πρόσφατες (από)ρυθμίσεις των μηχανισμών ελέγχου, έχουν οδηγήσει το σύστημα φαρμακευτικής περίθαλψης σε μια μη βιώσιμη κατάσταση, και επιτάσσεται ο άμεσος επα- νασχεδιασμός της φαρμακευτικής πολιτικής, τονίζει ο Νίκος Μανιαδάκης, Καθηγητής Διοίκησης και Πολιτικής Υγείας στη Σχολή Δημόσιας Υγείας, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής . Ειδι- κότερα, αναφέρει: «Στην περίοδο που ακολούθησε το πέρας των μνημονίων, υλοποιήθηκαν παρεμβάσεις που λειτούργησαν μόνον προς την κατεύθυνση της μείωσης της αποτελεσμα- τικότητας των μηχανισμών τιμολόγησης, αποζημίωσης και συνταγογράφησης των φαρμάκων. Επιγραμματικά, πλέον η τιμολόγηση γίνεται με βάση την Ευρωζώνη, υλοποιείται μια φορά ανά έτος και εφαρμόζονται περιορισμοί στη μεθοδολογία και στις μειώσεις τιμών. Παράλληλα, εξισώθηκε η λιανική με την ασφαλιστική τιμή στα γενόσημα, εισήχθησαν μηχανισμοί προστασίας και εξαιρέσεων, ενώ αποζημιώνονται φάρμακα αμφιλεγόμενης θεραπευτικής αξίας. Επιπλέον, ο μηχανισμός αξιολόγησης και διαπραγμάτευσης συμφωνιών απέχει από το ζητούμενο και δεν υπάρχουν ουσιαστικοί μηχανισμοί καθοδήγησης και ελέγχου της συ- νταγογράφησης. Στα άνω προστίθεται οι στρεβλώσεις που προκαλούν οι κατατμήσεις των δημόσιων προϋπολογισμών, οι μηχανισμοί παράκαμψης των κύριων θεσμοθετημένων δι- αδικασιών, καθώς και η κατάχρηση της φαρμακευτικής φρο- ντίδας των ανασφάλιστων. Τα ανωτέρω εξηγούν τη ραγδαία αύξηση στα ποσά της συνολικής φαρμακευτικής δαπάνης, της υποχρεωτικής επιστροφής της βιομηχανίας (clawback) και της συμμετοχής των ασθενών, καθώς και τις καθυστερήσεις στην εισαγωγή νέων φαρμάκων, τη χαμηλή διείσδυση γενοσήμων και βιο-ομοειδών, την υπερσυνταγογράφηση και τα χρέη του δημοσίου και των επιχειρήσεων του κλάδου». Σημαντικές εξελίξεις φέρνει το άμεσο μέλλον στο φάρμακο, σύμφωνα με τον Ν. Μανιαδάκη: «Προβλέπεται ότι θα αυξηθεί σημαντικά η χρήση πολλών υφιστάμενων φαρμάκων και ταυ- τόχρονα άλλα θα απωλέσουν την προστασία τους. Επιπλέον, αναμένεται ραγδαία είσοδος νέων καινοτόμων φαρμάκων. Οι τάσεις αυτές θα είναι πιο έντονες στα φάρμακα για τον καρκίνο, το ανοσοποιητικό σύστημα, τον διαβήτη, την παχυσαρκία, τις παθήσεις της καρδιάς και του Κεντρικού Νευρικού Συστήματος. Χαρακτηριστικά, η φαρμακευτική δαπάνη το 2027 θα είναι αυξημένη κατά 30% σε σχέση με σήμερα». Ωστόσο, όπως τονίζει ο καθηγητής, με βάση την υφιστά- μενη εμπειρία και γνώση υπάρχουν τεκμηριωμένες λύσεις αντιμετώπισης: «Καταρχήν, επιβάλλεται ο επαναπροσδιορισμός του δημόσι- ου προϋπολογισμού, στη βάση δεδομένων της προσφοράς και της ζήτησης, παράλληλα με λήψη δέσμης μέτρων που θα εξασφαλίζουν ότι δεν θα καταστεί ανώφελη η όποια αύξηση. Επίσης απαιτείται χρηματοδότηση της κάλυψης των ανασφαλίστων και προστασία των οικονομικά αδυνάτων από τις υπέρμετρες συμμετοχές. «Ο μηχανισμός αξιολόγησης και διαπραγμάτευσης συμφωνιών απέχει από το ζητούμενο και δεν υπάρχουν ουσιαστικοί μηχανισμοί καθοδήγησης και ελέγχου της συνταγογράφησης» Νίκος Μανιαδάκης , Καθηγητής Διοίκησης και Πολιτικής Υγείας στη Σχολή Δημόσιας Υγείας, Πανεπιστήμιο Δυτικής Αττικής