Το φάρμακο στην Ελλάδα

ΤΟ ΦΑΡΜΑΚΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ | 55 Το σοβαρό αυτό θέμα αναλύει ο Γεώργιος Σούλης, Γενικός Ιατρός/Γηρίατρος/Κλινικός Φαρμακολόγος, Ιατρείο Πολυ- φαρμακίας , τονίζοντας τα εξής: «Έχει δειχθεί ότι υπάρχει μια τάση αύξησης της συνταγογράφησης φαρμάκων με το πέρασμα των ετών, σε όλες τις ηλικιακές ομάδες, η οποία κορυφώνεται στα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, ώστε τα άτομα ηλικίας > 75 ετών να λαμβάνουν περισσότερα από 5 φάρμακα (δραστικές ουσίες) σε ποσοστά 60-65% ανάλο- γα με το φύλο. Αναφέρουμε τα 5 φάρμακα, καθώς αυτός θεωρείται ο αριθμός για τον ορισμό της πολυφαρμακίας. Όσα άτομα λοιπόν λαμβάνουν 5 ή περισσότερα φάρμακα θεωρείται ότι είναι σε κατάσταση πολυφαρμακίας. Μια επι- πρόσθετη διευκρίνιση εδώ, όταν αναφέρουμε 5 φάρμακα δεν εννοούμε σκευάσματα, αλλά δραστικές ουσίες, καθώς υπάρχουν σκευάσματα με συνδυασμό δραστικών ουσιών. Οι λόγοι για τους οποίους παρατηρείται αυτό το φαινόμε- νο είναι πολλοί: καταρχάς είναι δημογραφικοί, καθώς όσο μεγαλώνει το άτομο τόσο πιθανότερο είναι να εμφανίσει κάποιο νόσημα. Είναι όμως και δομικοί, καθώς το σύστημα υγείας είναι κατασκευασμένο (οργανωτικά, σε επίπεδο κατευθυντήριων οδηγιών, η κουλτούρα των γιατρών) ώστε να αντιμετωπίζει τον καθένα από εμάς για κάθε επιμέρους πρόβλημά του αποκλειστικά και όχι συνολικά-ολιστικά τις περισσότερες φορές, καταφεύγοντας στη χρήση κάποιου φαρμάκου (για- τροί είμαστε - φάρμακα θα δώσουμε). Αυτό το γεγονός γίνεται πολύ εμφανές στα άτομα μεγαλύτε- ρης ηλικίας που έχουν πολλαπλά και σύνθετα προβλήματα, στα οποία οι παραδοσιακοί θεραπευτικοί δείκτες πολλές φορές δεν έχουν ιδιαίτερη σημασία, καθώς υπάρχουν άλλες παράμετροι που πρέπει να αξιολογηθούν (λειτουργικότητα, αυτονομία και άλλοι). Δεν είναι λίγες οι φορές που ακούμε επαγγελματίες υγείας να αδυνατούν να κατανοήσουν και να βοηθήσουν άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, τα οποία σε επίπεδο κλινικών και εργαστηριακών εξετάσεων δεν έχουν κάποιο πρόβλημα, αλλά εξακολουθούν να φθίνουν, σχολιάζοντας «μακάρι να είχα και εγώ αυτές τις εξετάσεις». Μη γνωρίζοντας πώς να τα αντιμετωπίσουν, χορηγούν ένα επιπλέον φάρμακο για να αντιμετωπίσουν κάποιο σύμπτωμα, το οποίο σε πολλές περιπτώσεις δεν χρειάζεται κάποια φαρμακευτική αγωγή ή μπορεί να προκαλείται από κάποιο από τα ήδη λαμβανό- μενα φάρμακα. Καταλήγουμε λοιπόν οι γονείς μας, οι παππούδες μας και εμείς να λαμβάνουμε μεγαλώνοντας και εντελώς αδρα- νειακά φάρμακα τα οποία: χορηγήθηκαν κάποια στιγμή σε νεότερη ηλικία και δεν έχουν επαναξιολογηθεί για την ανα- γκαιότητα λήψης τους, είναι δυνητικά ακατάλληλα ή και σε μεγαλύτερες δόσεις από ό,τι χρειάζονται για την παρούσα ηλικία (χωρίς να αξιολογούνται οι ενδεχόμενες αντενδείξεις λόγω συννοσηρότητας, λόγω αλλαγής στις λειτουργίες και στη σύσταση του σώματος) και φάρμακα που μπορεί να σχε- τίζονται με αρνητικές εκβάσεις υγείας (πτώσεις, νοσηλείες, έκπτωση της λειτουργικότητας). Είναι αναγκαία λοιπόν η διαρκής αξιολόγηση της λαμβανό- μενης φαρμακευτικής αγωγής, η εκπαίδευση των γιατρών στη χρήση εργαλείων αποφυγής δυνητικά ακατάλληλης συ- νταγογράφησης στα άτομα μεγαλύτερης ηλικίας (ενδεικτικά μόνο αναφέρουμε START/STOPP κριτήρια, FORTA), καθώς και η χρήση των οδηγιών που αφορούν την αποσυνταγο- γράφηση, δηλαδή τη διακοπή ή τη μείωση της δοσολογίας της λαμβανόμενης φαρμακευτικής αγωγής (ενδεικτικά και εδώ αναφέρουμε μόνο τις οδηγίες αποσυνταγογράφησης που αφορούν τις βενζοδιαζεπίνες). Υπάρχουν εργαλεία που μπορούν να μας βοηθήσουν, υπάρ- χουν επαγγελματίες που γνωρίζουν τον τρόπο. Δεν πρέπει να είναι αυτοσκοπός η μείωση της φαρμακευτικής αγωγής, –καθώς τα φάρμακα ως απτά επιτεύγματα της επιστημο- νικής ιατρικής έρευνας έχουν συμβάλλει στην επιμήκυνση της διάρκειας ζωής και στη βελτίωση της ποιότητάς της δια- χρονικά– αλλά η αποφυγή της ανάρμοστης /μη-κατάλληλης πολυφαρμακίας (inappropriate polypharmacy)». «Καταλήγουμε οι γονείς μας, οι παππούδες μας και εμείς να λαμβάνουμε μεγαλώνοντας εντελώς αδρανειακά φάρμακα, τα οποία χορηγήθηκαν σε νεότερη ηλικία και δεν έχουν επαναξιολογηθεί για την αναγκαιότητα λήψης τους» Γεώργιος Σούλης , Γενικός Ιατρός/Γηρίατρος/Κλινικός Φαρμακολόγος, Ιατρείο Πολυφαρμακίας