Φαρμακευτικός Κόσμος, Τεύχος #209

νοι, έγκυες). 5,6 Παράλληλα, σε εφαρμογή του άρθρου 47 του Ν.5102/2024, ενεργοποιήθηκε η πρόσβαση των φαρμακοποι- ών στο Εθνικό Μητρώο Εμβολιασμών (ΕΜΕ) Ενηλίκων της ΗΔΙΚΑ. 7 Έτσι, ο φαρμακοποιός μπορεί να βλέπει το εμβολι- αστικό ιστορικό του πολίτη, να εντοπίζει εμβολιαστικά κενά κατά την εκτέλεση της συνταγής ή σε οποιαδήποτε επίσκεψη, να αποτρέπει διπλοεμβολιασμούς και να καταχωρίζει τόσο την πράξη του εμβολιασμού όσο και τυχόν αναφορές ανεπι- θύμητων ενεργειών, καθιστώντας το φαρμακείο κόμβο ενερ- γητικής πρόληψης. ΤΟ ΜΟΝΤΕΛΟ ΠΕΠΟΙΘΗΣΕΩΝ ΥΓΕΙΑΣ ΚΑΙ ΟΙ ΚΛΙΝΙΚΕΣ ΠΑΡΑΜΕΤΡΟΙ Για να σχεδιαστούν αποτελεσματικές παρεμβάσεις, χρειάζεται πρώτα η κατανόηση των παραγόντων που γεννούν την αμφι- βολία. Το Μοντέλο Πεποιθήσεων Υγείας (Health Belief Model) προσφέρει ένα στέρεο θεωρητικό πλαίσιο, εξετάζοντας πώς αντιλαμβάνεται ο ασθενής τη σοβαρότητα μιας νόσου, την προσωπική του ευπάθεια, τα οφέλη του εμβολιασμού και τα εμπόδια που ο ίδιος βλέπει. Σε μελέτη 362 συναντήσεων φαρμακοποιού - ασθενούς σε οκτώ κοινοτικά φαρμακεία των ΗΠΑ, οι κύριοι ανασταλτικοί παράγοντες ήταν οι ανησυχίες για την ασφάλεια (39,0%), τα οργανωτικά εμπόδια συντονισμού της φροντίδας (31,5%) και οι αμφιβολίες για την αποτελεσματικότητα (30,4%). 2 Σε αυτούς προστίθενται ειδικοί ψυχολογικοί παράγοντες, όπως είναι η τρυπανοφοβία (φόβος για τις βελόνες), ο φόβος για τις ταχεί- ες εγκριτικές διαδικασίες νέων τεχνολογιών (όπως τα εμβόλια mRNA) και οι ανυπόστατες φήμες για επιπτώσεις στην αναπα- ραγωγική υγεία (βλ. Πίνακα 1) . 8 Σ την πράξη, η διστακτικότητα είναι μια κατάσταση αμφιθυμίας παρά μια απλή άρνηση. Δεν οφείλε- ται μόνο σε έλλειψη επιστημονικής γνώσης, αλλά τροφοδοτείται από ένα σύνθετο μείγμα γνωστικών παρανοήσεων, συναισθηματικών φόβων, κοινωνικών κατα- βολών και μιας βαθύτερης δυσπιστίας προς τους θεσμούς υγείας. 1 Στην Πρωτοβάθμια Φροντίδα Υγείας (ΠΦΥ), ο φαρμακοποιός κατέχει μια μοναδικά προσβάσιμη και κομβική θέση. 2 Όπως θεμελίωσαν οι Charles Hepler και Linda Strand, η Φαρμακευ- τική Φροντίδα μετατόπισε το κέντρο βάρους της επιστήμης μας από την απλή εκτέλεση της συνταγής στην ασθενοκε- ντρική φροντίδα (patient-centered care). 3 Η αποτελεσματική διαχείριση της εμβολιοφοβίας απαιτεί την εγκατάλειψη του πατερναλιστικού μοντέλου επικοινωνίας που στηριζόταν στη μονομερή παράθεση στοιχείων και στις αυστηρές υποδείξεις προς τον ασθενή. Η κλινική εμπειρία δείχνει ότι η στείρα παράθεση τεχνικών πληροφοριών συχνά επιτείνει τις αντιστάσεις των διστακτι- κών ατόμων. Αντίθετα, η σύγχρονη πράξη επιβάλλει ισότιμα μοντέλα επι- κοινωνίας που σέβονται την αυτονομία του ασθενούς, χτίζουν θεραπευτική συμμαχία και αναδεικνύουν την εσωτερική του παρακίνηση για την προστασία της υγείας του. 4 Στην ελληνική πραγματικότητα, ο ρόλος αυτός έχει πλέον και θεσμικό υπόβαθρο. Από την περίοδο 2024-2025, οι πιστο- ποιημένοι φαρμακοποιοί διενεργούν στα φαρμακεία εμβολι- ασμούς του Εθνικού Προγράμματος Εμβολιασμών Ενηλίκων (ΕΠΕΕ) και κατά της Covid-19, λειτουργώντας ως Μονάδες ΠΦΥ, με τις προβλεπόμενες εξαιρέσεις (ανοσοκατεσταλμέ- Διαμαντής Κλημεντίδης κλινικός φαρμακοποιός (MPharm, MClinPharm, PhDc) διδάσκων στο ΜΠΣ «Εφαρμοσμένη κλινική πράξη στο κοινοτικό φαρμακείο» του Πανεπιστημίου Λευκωσίας Η εμβολιοφοβία και η εμβολιαστική διστακτικότητα (vaccine hesitancy) αποτελούν σήμερα μία από τις σοβαρότερες προκλήσεις για τη δημόσια υγεία. Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, ο όρος περιγράφει την καθυστέρηση στην αποδοχή ή την άρνηση των εμβολίων παρά τη διαθεσιμότητα υπηρεσιών εμβολιασμού. Πρόκειται για ένα φαινόμενο σύνθετο, που μεταβάλλεται ανάλογα με τον τόπο, τον χρόνο και το εκάστοτε εμβόλιο. 1 Πώς πρέπει να αντιμετωπίζει ο φαρμακοποιός την εμβολιοφοβία; Η Ε Μ Β Ο Λ Ι Α Σ Τ Ι Κ Η Κ Α Λ Υ Ψ Η Τ Ο Υ Π Λ Η Θ Υ Σ Μ Ο Υ 28 | Ιούλιος-Αύγουστος-Σεπτέμβριος 2026 | Οργάνωση – λειτουργία φαρμακείου