Φαρμακευτικός Κόσμος, Τεύχος #203

Η αϋπνία θεωρείται ένα από τα πιο κοινά προβλήματα υγείας, με ένα μεγάλο ποσοστό ενηλίκων να εμφανίζει συμπτώματα κάποια στιγμή στη ζωή του. Μελέτες υποδεικνύουν ότι περίπου το 30-50% των ενηλίκων αναφέρουν ότι αντιμετωπίζουν συμπτώματα αϋπνίας, όπως δυσκολία στην έλευση και στη διατήρηση του ύπνου ή πολύ πρωινό ξύπνημα. Η δράση των πιο κοινών συστατικών για την αϋπνία ΜΕΛΑΤΟΝΙΝΗ: ΣΗΜΑΤΟΔΟΤΩΝΤΑΣ ΤΟ «ΣΚΟΤΑΔΙ» ΣΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ Η μελατονίνη είναι μια φυσική ορμόνη που παίζει καθοριστικό ρόλο στη ρύθμιση του κύκλου «ύπνος-εγρήγορση», γνωστός και ως κιρκάδιος ρυθμός. Η παραγωγή της, που γίνεται από την επίφυση στον εγκέφαλο, πυροδοτείται κυρίως από το σκοτάδι και καταστέλλεται από το φως. Καθώς πλησιάζει το βράδυ και τα επίπεδα φωτός μειώνονται, η επίφυση αρχίζει να παράγει περισσότερη μελατονίνη, δίνοντας σήμα στον εγκέφαλο ότι εί- ναι νύχτα και ώρα να προετοιμαστεί για ύπνο. Αντίθετα, όταν εκτιθέμεθα στο φως, και ειδικότερα στο μπλε φως των οθονών από ηλεκτρονικές συσκευές, η παραγωγή μελατονίνης μειώνεται, προάγοντας την εγρήγορση και την αϋπνία. Η αύξηση των επιπέ- δων μελατονίνης το βράδυ συμπίπτει με αυτό που είναι γνωστό ως άνοιγμα της «πύλης ύπνου», δηλ. τη μετάβαση σε μια κατά- σταση ηρεμίας και τελικά στον ύπνο. Αλληλεπίδραση με τους υποδοχείς μελατονίνης: Η μελατο- νίνη ασκεί τη δράση της, καθώς δεσμεύεται σε συγκεκριμένους υποδοχείς στον εγκέφαλο και σε άλλα μέρη του σώματος. Οι δύο κύριοι υποδοχείς μελατονίνης, που εμπλέκονται στη ρύθμιση του ύπνου, είναι ο ΜΤ1 και ο ΜΤ2. Αυτοί οι υποδοχείς απα- ντώνται κυρίως στον υπερχιασματικό πυρήνα (SCN) του υπο- θαλάμου, που είναι το βιολογικό ρολόι του εγκεφάλου, και σε άλλες περιοχές που εμπλέκονται στον ύπνο και στην εγρήγορση. Η ενεργοποίηση των υποδοχέων MT1 πιστεύεται ότι προάγει την υπνηλία και μειώνει την εγκεφαλική δραστηριότητα, καθι- στώντας ευκολότερο τον ύπνο. Η ενεργοποίηση των υποδοχέων MT2 πιστεύεται ότι εμπλέκεται περισσότερο στη μετατόπιση του χρονισμού του κιρκάδιου ρυθμού, βοηθώντας τον άνθρωπο με το επιθυμητό πρόγραμμα ύπνου-αφύπνισης. Μείωση της θερμοκρασίας του σώματος: Η μελατονίνη σχε- τίζεται επίσης με μια ελαφρά μείωση της θερμοκρασίας του πυ- Ο επιπολασμός είναι υψηλότερος σε ορισμένους πληθυσμούς, συμπεριλαμβανομένων των ηλικιω- μένων ενηλίκων, των ατόμων με ιατρικές ή ψυχι- ατρικές παθήσεις (ειδικά κατάθλιψη και άγχος) και των εργαζομένων σε βάρδιες. Η σύγχρονη ζωή χαρακτηρίζεται συχνά από υψηλά επίπεδα στρες που σχετίζονται με την εργασία, τα οικονομικά, τις σχέσεις και τα παγκόσμια γεγονότα, τα οποία μπορούν να διαταράξουν σημαντικά τον ύπνο, ενώ έχει αποδει- χθεί ότι πανδημία Covid-19 επιδείνωσε το φαινόμενο λόγω του αυξημένου άγχους και των αλλαγών στον τρόπο ζωής. Ακόμα, η ευρεία χρήση ηλεκτρονικών συσκευών που εκπέμπουν μπλε φως κοντά στην ώρα του ύπνου μπορεί να καταστείλει την παραγωγή μελατονίνης, παρεμποδίζοντας τον φυσικό κύκλο ύπνου-εγρή- γορσης. Άλλοι παράγοντες, όπως η υπερβολική κατανάλωση κα- φεΐνης και αλκοόλ, το κάπνισμα, η έλλειψη σωματικής δραστηρι- ότητας και οι κακές διατροφικές συνήθειες, μπορούν επίσης να επηρεάσουν αρνητικά τον ύπνο. Επιπλέον, πολλά ζητήματα σω- ματικής υγείας (π.χ. χρόνιος πόνος, αναπνευστικά προβλήματα, καρδιαγγειακές παθήσεις) και διαταραχές ψυχικής υγείας (π.χ. κατάθλιψη, άγχος, PTSD) συνυπάρχουν συχνά με την αϋπνία. Μία από τις προτεινόμενες λύσεις στη διαχείριση της κατάστα- σης είναι η λήψη συμπληρωμάτων διατροφής. Τα πιο συνηθι- σμένα συστατικά αυτών των προϊόντων είναι η μελατονίνη, η βαλεριάνα, το μαγνήσιο, το 5-HTP και πιο πρόσφατα η CBD. Σταύρος Μπαριάμης Φαρμακοποιός – Χημικός, MPharm, MSc, PhD, stbariamis@gmail.com Συμπληρώματα διατροφής 38 Φεβρουάριος – Μάρτιος - Απρίλιος 2025 |