Φαρμακευτικός Κόσμος, Τεύχος #203

Α νάμεσα σε αυτά τα σύγχρονα φάρμακα είναι: • τα νουκλεϊκά οξέα: mRNA, siRNA, CRISPR- CAS9 ενζυμικά «ψαλίδια» των παθολογικών γονι- δίων ή και μεταφορά φυσιολογικών γονιδίων προς αντικατάσταση των παθολογικών (γονιδιακές θεραπείες) • τα αντισώματα και πρωτεΐνες (π.χ. ιντερλευκίνες) που χορηγού- νται με σύγχρονα μέσα χορήγησης (advanced formulations), όπως τα νάνο-λιποσώματα (βιολογικές θεραπείες) • τα κύττα- ρα ως φάρμακα, όπως τα CAR-T ανοσοκύτταρα ή τα βλαστικά κύτταρα στην αναγεννητική ιατρική, καθώς και τα βιολογι- κά εμφυτεύματα (κυτταρικές θεραπείες) • οι ιστοί ή και ολό- κληρα όργανα που παράγονται-εκτυπώνονται με τρισδιάστα- τους εκτυπωτές κυττάρων και ιστών (κυτταρικές θεραπείες) • οι νανοσυσκευές για τη στοχευμένη μεταφορά μεγαλο- μοριακών φαρμάκων και κυττάρων ή για την επιδιόρθωση ιστών σε διάφορα όργανα ακόμη και στον εγκέφαλο (νανοθε- ραπείες). Παρακάτω παρατίθενται τα κυριότερα σύγχρονα παραδείγματα των νέων αυτών πολλά υποσχόμενων φαρμάκων που έλαβαν έγκριση για τη χορήγησή τους σε ασθενείς τα τελευταία πέντε χρόνια. Την τελευταία δεκαετία έχουμε πλέον ως φάρμακα όχι μόνο χημικά, συνθετικά μόρια αλλά και μια πλειάδα νέων που παρουσιάζουν αυξημένη εξειδίκευση στη δράση τους, έχουν ισχυρότερη αποτελεσματικότητα από τα συμβατικά φάρμακα και εμφανίζουν σημαντικά μικρότερη τοξικότητα. Τα πιο σύγχρονα σκευάσματα που έλαβαν έγκριση την τελευταία 5ετία ΑΝΤΙΣΩΜΑΤΑ ΚΑΙ ΠΡΩΤΕΪΝΕΣ: ΓΙΑ ΤΟΥΣ ΑΣΘΕΝΕΙΣ ΧΩΡΙΣ ΘΕΡΑΠΕΥΤΙΚΕΣ ΕΠΙΛΟΓΕΣ Τα αντισώματα και οι πρωτεΐνες χρησιμοποιούνται όλο και περισ- σότερο ως βιολογικά φάρμακα, ειδικά για ασθένειες που δεν αντα- ποκρίνονται καλά στα παραδοσιακά μικρομοριακά χημικά φάρμακα. Κάποια σύγχρονα παραδείγματα είναι τα παρακάτω: Aducanumab και lecanemab: αντισώματα τα οποία ενδεί- κνυνται για τη νόσο του Αλτσχάιμερ στα πρώιμα στάδιά της, με στόχο την επιβράδυνση της γνωστικής έκπτωσης στοχεύοντας τις πλάκες αμυλοειδούς-βήτα. Sotorasib: Είναι η πρώτη θεραπεία για τον μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα με μια συγκεκριμένη μετάλλαξη KRAS, που προηγουμένως θεωρούταν μη θεραπεύσιμη. Tirzepatide: Εγκρίθηκε ως νέα θεραπεία για τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, που δρα ως διπλός πολυπεπτιδικός αγωνιστής των υποδοχέων GIP και GLP-1 για τη βελτίωση του ελέγχου του σακχάρου στο αίμα. Semaglutide: Εγκρίθηκε ως νέα θεραπεία για τον σακχαρώδη διαβήτη τύπου 2, που δρα ως πολυπεπτιδικός αγωνιστής των υποδοχέων GLP-1 για τη βελτίωση του ελέγχου του σακχάρου στο αίμα. Τebentafusp: Εγκρίθηκε για το ανεγχείρητο ή μεταστατικό οφθαλμικό μελάνωμα του ραγοειδούς, αντιπροσωπεύοντας την πρώτη θεραπεία για αυτόν τον σπάνιο οφθαλμικό καρκίνο, στο- χεύοντας στα αντιγόνα gp100/CD3. ΓΟΝΙΔΙΑΚΕΣ ΘΕΡΑΠΕΙΕΣ: ΣΗΜΑΝΤΙΚΗ ΠΡΟΟΔΟΣ ΣΤΗΝ ΕΞΑΤΟΜΙΚΕΥΜΕΝΗ ΙΑΤΡΙΚΗ Η γονιδιακή θεραπεία έχει αναδειχθεί ως μια σύγχρονη προσέγ- γιση στην αντιμετώπιση διαφόρων ασθενειών με την εισαγωγή, Ε Ξ Ε Λ Ι Γ Μ Ε Ν Α Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Α Αχιλλέας Γραβάνης Καθηγητής Φαρμακολογίας Ιατρική Σχολή Παν. Κρήτης, Ερευνητής Ινστιτούτο Μοριακής Βιολογίας & Βιοτεχνολογίας ΙΤΕ, Συνεργαζόμενος Καθηγητής Έρευνας Κέντρο Ανάπτυξης Φαρμάκων Παν. Northeastern 16 Φεβρουάριος – Μάρτιος - Απρίλιος 2025 | Οργάνωση – λειτουργία φαρμακείου