Φαρμακευτικός Κόσμος, Τεύχος #201

μειώνοντας το άγχος και τις φοβίες των πολιτών που συνδέονται με τις διαγνωστικές διαδικασίες. Αυτό αποτελεί σημαντικό πλε- ονέκτημα για την ένταξη των φαρμακείων σε δράσεις όπως το Εθνικό Πρόγραμμα για την Πρόληψη του Καρκίνου του Παχέος Εντέρου. Ο καρκίνος του παχέος εντέρου (CRC) στην Ελλάδα κατατάσσεται τρίτος σε συχνότητα διάγνωσης καρκίνου και δεύτερος σε θνη- σιμότητα. Τα χαρακτηριστικά του, όπως η κατά κανόνα πολυετής εξέλιξη προ-καρκινικών βλαβών σε κακοήθειες, καθιστούν την έγκαιρη διάγνωση επιτακτική. Η σταδιοποίηση του CRC, όπως καταγράφεται σε δεδομένα επιτήρησης, επιδημιολογίας και τελι- κής έκβασης (SEER), δείχνει τη δραματική επίδραση της έγκαιρης ανίχνευσης στην επιβίωση. Τα ποσοστά επιβίωσης υπερβαίνουν το 90% για τοπικές κακοήθειες, ανέρχονται στο ~70% σε περιφε- ρειακές κακοήθειες, ενώ μειώνονται στο ~15% όταν η κακοήθεια χαρακτηρίζεται ως απομακρυσμένη. Αυτό αναδεικνύει τη σημα- σία προγραμμάτων πρόληψης, με έμφαση στον τακτικό προσυ- μπτωματικό έλεγχο, όπως η κολονοσκόπηση και οι ανοσολογικές δοκιμασίες για λανθάνουσα αιμορραγία (FOB ή FIT δοκιμασίες). Επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι προγράμματα ελέγχου στην κοινότητα με χρήση FOB/FIT τεστ μπορεί να μειώσουν πάνω από 30% τον κίνδυνο θανάτου από CRC, ενώ το ποσοστό ξεπερνάει το 65% όταν εφαρμόζεται προληπτική κολονοσκόπηση. Επιση- μαίνεται δε ότι χώρες με μεγάλη συχνότητα CRC θα πρέπει να εφαρμόζουν συνεχώς οργανωμένο προσυμπτωματικό έλεγχο. Στην Ελλάδα, το Πρόγραμμα προσυμπτωματικού ελέγχου για το CRC, που ξεκίνησε πρόσφατα, περιλαμβάνει δωρεάν διανομή εγκεκριμένων από τον ΕΟΦ αυτοδιαγνωστικών FIT τεστ σε πο- λίτες ηλικίας 50-69 ετών μέσω των κοινοτικών φαρμακείων. Οι φαρμακοποιοί παρέχουν τα τεστ και ενημερώνουν τους πολίτες για την όλη διαδικασία. Σε περίπτωση θετικού αποτελέσματος, εκδίδουν παραπεμπτικό για περαιτέρω δωρεάν αξιολόγηση σε εξειδικευμένο ιατρό (γαστρεντερολόγο), ενώ παρέχουν δωρεάν το καθαρτικό σκεύασμα σε περίπτωση που κριθεί απαραίτητη η κολονοσκόπηση. Βλέπουμε δηλαδή πως αλλάζει μια συνήθης δι- αδικασία διαγνωστικών εξετάσεων. Μέσα από τη διεπιστημονική συνεργασία που αξιοποιεί τα φαρμακεία ως κέντρα ΠΦΥ, ενεργο- ποιείται ο πολίτης ως προς την ενεργό πρόληψη. Το πρόγραμμα αφορά περίπου 3 εκατομμύρια πολίτες και λαμβάνοντας υπόψη τα μέτρα συχνότητας εμφάνισης της νόσου, δυνητικός στόχος εί- ναι η ανίχνευση περίπου 15.000-18.000 νέων περιπτώσεων CRC και ενός σημαντικού αριθμού ατόμων σε προ-καρκινικές καταστά- σεις που θα χρειάζονται μελλοντική επιτήρηση. Οι φαρμακοποιοί μπορούν να παίξουν κρίσιμο ρόλο στην πρόλη- ψη του CRC στην κοινότητα ιδιαίτερα για άτομα άνω των 45 ετών ή για εκείνα που έχουν οικογενειακό ή ιατρικό ιστορικό. Αξιοποι- ώντας τις δυνατότητες και τα εργαλεία τεκμηριωμένης συμβου- λευτικής φροντίδας μπορούν να προωθήσουν έναν υγιεινό τρόπο ζωής, ενθαρρύνοντας τη φυσική άσκηση, τη διαχείριση βάρους, τη διακοπή του καπνίσματος και της υπερβολικής κατανάλωσης αλκοόλ, παραγόντων κινδύνου για την υγεία γενικά αλλά και για το CRC. Μπορούν επίσης να ενημερώσουν τους πολίτες για συ- μπτώματα που συνδέονται με την ασθένεια, όπως μεταβολές στον αριθμό και το είδος των κενώσεων, συχνές διάρροιες, αλλαγή χρώματος κοπράνων και αιμορραγία, αναίτια απώλεια βάρους, πόνο στην κοιλιακή χώρα και σημάδια αναιμίας. ΤΑ ΦΑΡΜΑΚΕΙΑ ΘΑ ΔΙΑΔΡΑΜΑΤΙΣΟΥΝ ΚΕΝΤΡΙΚΟ ΡΟΛΟ ΣΤΗ ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΑ ΜΙΑ ΥΓΙΟΥΣ ΚΟΙΝΟΤΗΤΑΣ Η αναβάθμιση του ρόλου των φαρμακοποιών εντάσσεται στις ευρύτερες αλλαγές του υγειονομικού συστήματος. Η συμμετοχή τους σε προγράμματα πρόληψης τους αναδεικνύει σε επαγγελ- ματίες υγείας πρώτης γραμμής για την προαγωγή της δημόσιας υγείας. Τα κοινοτικά φαρμακεία από απλά σημεία διανομής φαρ- μάκων μετατρέπονται σε πυλώνες της ΠΦΥ, παρέχοντας ενημέ- ρωση, καθοδήγηση, άμεση πρόσβαση σε προληπτικές υπηρεσίες και εξατομικευμένη συμβουλευτική. Η εμπιστοσύνη που απολαμ- βάνουν οι φαρμακοποιοί από τους πολίτες ενισχύει την αποτε- λεσματικότητα αυτών των δράσεων και η ενσωμάτωση νέων τεχνολογιών και πρακτικών διευρύνει τον αντίκτυπό τους στην υγειονομική φροντίδα. Γι’ αυτό η συνεχής εκπαίδευση ως προς τις τεχνολογίες αιχμής στη φαρμακευτική επιστήμη και στην κοινοτική φαρμακευτική είναι απαραίτητη. Με την ανάπτυξη νέων τεχνολο- γιών, τη διεύρυνση των προγραμμάτων πρόληψης και την ενίσχυ- ση της διασύνδεσης με το υγειονομικό σύστημα, οι φαρμακοποιοί αναμένεται να συνεχίσουν να διαδραματίζουν κεντρικό ρόλο τα επόμενα χρόνια στη δημιουργία μιας υγιούς και συνειδητοποιημέ- νης κοινότητας. ● | Οκτώβριος – Νοέμβριος 2024 | 31