Φαρμακευτικός Κόσμος, Τεύχος #141

Üñèñï 54 κατεύθυνση. Το 1995, λοιπόν, η επονομαζόμενη επιτρο- πή Galeotti στην Ιταλία πρότεινε την ελεύθερη πώληση φαρμάκων από τα φαρμακεία και την αμοιβή των φαρ- μακείων σε σταθερές τιμές. Δύο μόλις χρόνια αργότερα, άλλη επιτροπή, η επιτροπή Onofri, ζητούσε τη δυνατό- τητα πώλησης φαρμάκων σε καταστήματα πέραν των φαρμακείων, αλλά με παρουσία φαρμακοποιού. Επίσης, από το 1997 και μετά υπήρξαν συνεχιζόμενες και περι- οδικές παρεμβάσεις της ευρωπαϊκής επιτροπής αντι- τράστ, που πρότεινε επανειλημμένα, ανάμεσα στα άλλα, την πλήρη απελευθέρωση των τιμών των φαρμάκων σε βάρος των πολιτών, την κατάργηση του μονοπωλίου των φαρμακείων στα συνταγογραφούμενα φάρμακα και την τροποποίηση του ωραρίου των εφημεριών. Μία ακόμα κατηγορία, που οι οπαδοί της απορρύθμισης απεύθυναν προς το ανεξάρτητο φαρμακείο, είχε σχέση με τη λεγόμενη «υπερπροστασία» που δήθεν υπάρχει στον κλάδο με τις ρυθμίσεις που τα κράτη έχουν κάνει και αφορούν τον τρόπο λειτουργίας των φαρμακείων στις ευρωπαϊκές χώρες. Έτσι λοιπόν προστέθηκε στην προσπάθεια απορρύθμισης του κλάδου η Επιτροπή Ανταγωνισμού της Ευρωπαϊκής Ένωσης, η οποία το 2004 εξέδωσε τις απόψεις της σχετικά με την κατάστα- ση που αφορά τον ανταγωνισμό των υπηρεσιών, όπου αναφερόταν και στα φαρμακεία. Η επιτροπή καλούσε τις επαγγελματικές ενώσεις να «αυτορυθμιστούν» προκει- μένου να απαλειφτούν κανόνες και ρυθμίσεις που θεω- ρούνται ότι περιορίζουν την άσκηση του επαγγέλματος και θα μπορούσαν να αντικατασταθούν από άλλες, πα- ράγοντας το ίδιο αποτέλεσμα, με μέτρα όμως λιγότερο περιοριστικά και προστατευτικά. Έτσι φτάσαμε στην ψήφιση, σε ευρωπαϊκό επίπεδο και όχι χωρίς αντιδράσεις, της γνωστής οδηγίας Bolkenstein σχετικά με τις υπηρεσίες. Το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο όμως ψήφισε, με δυσκολία ομολογουμένως, την εξαίρε- ση των υγειονομικών υπηρεσιών από την οδηγία αυτή. Επίσης, στην εισηγητική έκθεση της οδηγίας μπήκε η δήλωση ότι οι φαρμακευτικές υπηρεσίες εντάσσονται στις υπηρεσίες υγείας. Έτσι, με αυτή τη διατύπωση θα μπορούσαμε να πούμε ότι αποκλείστηκαν τα φαρμακεία από τις ρυθμίσεις εκείνες που στόχευαν στην ενίσχυση του ανταγωνισμού. Όμως —και αυτό πρέπει να γίνει καλά κατανοητό από όλους— οι δυνάμεις αυτές έχουν την ικανότητα να υπο- χωρούν, αλλά όχι να εγκαταλείπουν τις προσπάθειες για επίτευξη των στόχων τους. Επίσης, σε σχέση με όλους εμάς τους άλλους, έχουν και στρατηγικό σχεδιασμό και περισσότερο συνεκτική και συλλογική ηγεσία. Έτσι, όπως θα δούμε αμέσως παρακάτω, και παρά τα αρνητικά για τα «πιστεύω» τους δεδομένα που έφεραν στην επιφάνεια οι έρευνες του αυστριακού ινστιτούτου OBIG το 2006, αλλά και του Π.Ο.Υ. το 2012, όχι μόνο δεν πτοήθηκαν από την ήττα τους σε αυτή την μάχη, αλλά αναδιοργάνωσαν τις δυνάμεις τους και ετοίμασαν τα όπλα τους προκει- μένου να κερδίσουν άλλες μάχες σε πιο αδύναμους κρί- κους του συστήματος, και τελικά τον πόλεμο. Έτσι, η Ευρωπαϊκή Επιτροπή ζήτησε το Φεβρουάριο του 2008 να εξεταστεί κατά πόσον οι κανόνες που ισχύουν στην Γερμανία και αφορούν τους περιορισμούς στο ιδι- οκτησιακό καθεστώς των φαρμακείων παραβιάζει τις διατάξεις της ευρωπαϊκής συνθήκης. Ανάλογες «μελέ- τες» έγιναν και για άλλες χώρες, όπως για παράδειγμα την Ιταλία, την Αυστρία, την Γαλλία και την Ισπανία. Το Δεκέμβριο λοιπόν του 2008 ο Γενικός Συνήγορος της Ευρωπαϊκής Επιτροπής εξέδωσε μια προκαταρκτική νομική άποψη που έλεγε ότι οι εθνικές ρυθμίσεις στην αγορά των φαρμακείων «ήταν δικαιολογημένες με βάση τον στόχο της αναζήτησης της εγγύησης της κατάλλη- λης παροχής φαρμακευτικών προϊόντων προς το κοινό». Στην ίδια κατεύθυνση κινήθηκε αργότερα, το πρώτο τρί- μηνο του 2009, το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο, όσον αφορά το δικαίωμα εταιρειών να κατέχουν και να λειτουργούν φαρμακεία και τάχθηκε υπέρ των περιορισμών που υπάρχουν στο ιδιοκτησιακό καθεστώς των φαρμακείων. Αξίζει στο σημείο αυτό να σημειώσουμε ότι η Ευρωπαϊ- κή Επιτροπή, επιθυμώντας να εφαρμόσει νέες πολιτικές επιταγές, αγνόησε όλες τις ιδιαιτερότητες στην «αγορά» της υγείας και θέλησε να απορρυθμίσει τον συγκεκριμέ- νο χώρο, θεωρώντας ότι η υγεία μπορεί να λειτουργεί αποτελεσματικότερα με τους κανόνες που θεωρούν ότι είναι ευνοϊκοί για τις υπόλοιπες αγορές. Δεν ξέρω κατά πόσο τα γεγονότα αυτά και η μικρή προσπάθεια περιγραφής των δυνάμεων της αγοράς φωτίζουν καλύτερα το τοπίο. Είμαι όμως σίγουρος ότι η απάντηση στις συγκεκριμένες δυνάμεις δεν μπορεί να προέλθει από μια αμυντική πολιτική που θα επιδιώ- κει τη «διατήρηση των κεκτημένων» από πλευράς των ανεξάρτητων φαρμακείων. Δική μου πεποίθηση είναι ότι η προσπάθεια του φαρμακείου θα πρέπει να είναι επιθετική, να στηρίζεται δηλαδή σε αυτά που είναι τα δυνατά του σημεία όσον αφορά τις ανάγκες που καλύ- πτει και μπορεί να καλύψει, καθώς και στη βελτίωση των αδυναμιών του. Το ανεξάρτητο φαρμακείο δεν θα αντλήσει τη δύναμή του από το κράτος (ιδιαίτερα το νεοφιλελεύθερο κράτος), αλλά από την ισχύ που θα του δώσουν οι πολίτες που θα αναγνωρίσουν τη χρη- σιμότητα του φαρμακοποιού σαν επιστήμονα υγείας που καλύπτει βασικές τους ανάγκες. Όμως αυτό είναι πράγματι ένα πολύ μεγάλο κεφάλαιο, που θεωρώ ότι ενώ έχει ανοίξει από κάποιους άξιους συ- ναδέλφους, δεν έχει πάρει τις διαστάσεις που οι καιροί απαιτούν. Ας μην ξεχνάμε πάντως ότι! «το σήμερα είναι το αύριο, που φοβόμασταν χθες...».  H Ευρωπαϊκή Επιτροπή αγνόησε όλες τις ιδιαιτερότητες στην «αγορά» της υγείας, θεωρώντας ότι μπορεί να λειτουργεί αποτελεσματικότερα με τους κανόνες που θεωρούν ότι είναι ευνοϊκοί για τις υπόλοιπες αγορές.