Το φάρμακο στην Ελλάδα

ΤΟ ΦΑΡΜΑΚΟ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ | 89 Κ άθε χρόνο στις 20 Μαΐου γιορτάζεται η Παγκόσμια Ημέρα Κλινικών Μελετών, μια ημέρα μνήμης για την επιστήμη που μας γυρίζει πίσω στο 1747, όταν ξεκίνησε η πρώτη κλινική δοκιμή από τον Σκοτσέζο ναυτικό ιατρό James Lind. Ο Lind, στις 20 Μαΐου, κατά τη διάρ- κεια ταξιδιού σε ένα πλοίο του Βασιλικού Ναυτικού γεμάτο ναύτες που έπασχαν από σκορβούτο, σχεδίασε την πρώτη καταγεγραμμένη στον κόσμο τυχαιοποιημένη μελέτη. Χώ- ρισε σε μικρές ομάδες τους ναύτες και χορήγησε σε κάθε ομάδα διαφορετικές θεραπείες. Η μελέτη του απέδειξε κάτι που πλέον είναι παγκοσμίως γνωστό, ακόμη και στα μικρά παιδιά: ότι η μεγάλη περιεκτικότητα εσπεριδοειδών (βιταμίνης C) προλαμβάνει το σκορβούτο. Η επαναστατική του απόφαση δεν έσωσε μόνο τη ζωή του πληρώματός του από τις θανατηφόρες αιμορραγίες, άλλα κατάφερε να βάλει παγκοσμίως τα θεμέλια των ελεγχόμενων κλινικών δοκι- μών που άλλαξαν για πάντα την έρευνα και την ανάπτυξη φαρμάκων και αποτελούν πλέον ένα κεντρικό εργαλείο για τη βελτίωση της δημόσιας υγείας και της ποιότητας ζωής εκατομμυρίων ανθρώπων στον πλανήτη. Σήμερα, 277 χρόνια μετά, αναλογιστείτε: Πώς θα ήταν οι ογκολογικές θεραπείες χωρίς τις κλινικές μελέτες; Πόσα ασφαλή εμβόλια για βρέφη και παιδιά θα μπορούσαν να χορηγηθούν; Πόσοι από εμάς θα είχαν κατορθώσει να επι- βιώσουν από τις πανδημίες γρίπης και Covid-19; Σε αυτές τις περιπτώσεις και σε δεκάδες άλλες, οι κλινικές μελέτες αποτελούν τη μοναδική επιστημονικά αποδεδειγμένη στρα- τηγική σήμερα. Το τεράστιο ρίσκο ανάπτυξης ενός φαρμάκου Οι φαρμακευτικές εταιρείες κάθε φορά που εντάσσουν στον στρατηγικό τους σχεδιασμό ένα νέο φάρμακο, την ίδια στιγμή αναλαμβάνουν ένα πολύ σημαντικό ρίσκο ώστε να φέρουν στην αγορά ένα φάρμακο που θα σώζει ζωές. Σε αυτό δεν χωρούν εκπτώσεις, γιατί η κυκλοφορία ενός φαρμάκου –εκτός από την επιστημονική και ηθική υποχρέ- ωση που έχει να βοηθά– κουβαλάει κάθε φορά στην πλάτη του και ολόκληρη τη φήμη της φαρμακευτικής εταιρείας που ηγείται της ανάπτυξής του. Σύμφωνα με μια εκτίμηση της Deloitte, η ανάπτυξη ενός και μόνο νέου φαρμάκου κοστίζει περίπου 2,3 δισ. δολάρια. Αν οι κλινικές μελέτες δεν επιτρέψουν τελικώς την κυκλοφορία του και όλα τα επενδυτικά προγράμματα πέσουν έξω, ακόμη και τότε υπάρ- χει κέρδος και αυτό είναι ότι η επιστήμη μπορεί να κάνει κύκλους, να παρατηρεί τι πήγε στραβά και να προσπαθεί μέσα από την αποτυχία να παράγει μια καλύτερη «επιστήμη» για όλους μας. ΒΑΣΩ ΚΑΛΥΒΙΩΤΗ Αν θα έπρεπε κανείς να γράψει μόνο μία πρόταση για την αξία των κλινικών μελετών, αυτή θα ήταν ότι μέσα από αυτές διακυβεύεται ό,τι πιο σημαντικό: οι ζωές των ασθενών.