Φαρμακευτικός Κόσμος, Τεύχος #207

Η ιστορία των φαρμάκων τύπου GLP-1 (αγωνιστές του υποδοχέα του γλυκαγονόμορφου πεπτιδίου-1) φαίνεται να μη σταματά στη ρύθμιση του σακχάρου και στην απώλεια κιλών. GLP-1: Νεότερες έρευνες δείχνουν ότι μειώνουν τον κίνδυνο εθισμού σαν GLP-1 και 400.816 άτομα ξεκίνησαν SGLT-2. Η έναρξη GLP- 1 συσχετίστηκε με χαμηλότερο κίνδυνο για διαταραχή χρήσης αλκοόλ, κάνναβης, κοκαΐνης, νικοτίνης, οπιοειδών, καθώς και για «άλλες» διαταραχές (π.χ. διεγερτικά, ηρεμιστικά/υπνωτικά, εισπνεόμενα κ.ά.). Όταν οι ερευνητές ένωσαν όλες τις διαταρα- χές σε ένα σύνθετο καταληκτικό σημείο, ο σχετικός κίνδυνος πα- ρέμενε χαμηλότερος. Πέρα όμως από τους σχετικούς δείκτες, σημασία έχει και το πώς μεταφράζεται αυτό στην πράξη: για τη σύνθετη έκβαση όλων των διαταραχών χρήσης ουσιών, οι αγω- νιστές GLP-1 συνδέθηκαν με περίπου 6,6 λιγότερα νέα περιστα- τικά ανά 1.000 άτομα σε βάθος τριετίας. Το δεύτερο σκέλος της μελέτης εστίασε σε άτομα που ήδη ζού- σαν με διαταραχή χρήσης ουσιών, διερευνώντας αν η έναρξη θεραπείας με GLP-1 θα μπορούσε να συνδέεται με καλύτερη κλινική πορεία. Στην ανάλυση αυτή συμπεριλήφθηκαν 81.617 άτομα με διαβήτη τύπου 2 και διάγνωση διαταραχής χρήσης ου- σιών μέσα στον προηγούμενο χρόνο: 16.768 ξεκίνησαν GLP- 1 και 64.849 SGLT-2. Στην ομάδα αυτή, οι αγωνιστές GLP- 1 συσχετίστηκαν με λιγότερες επισκέψεις στα επείγοντα, λιγότερες νοσηλείες λόγω διαταραχής χρήσης ουσιών και χαμηλότερη θνητότητα που σχετιζόταν με αυτήν. Παράλ- ληλα, καταγράφηκε μειωμένος κίνδυνος για υπερδοσο- λογία και για αυτοκτονικό ιδεασμό ή απόπειρα. Συνεπώς, ένα φάρμακο σχεδιασμένο για τον μεταβο- λισμό μπορεί να έχει ευρύτερες νευροβιολογικές επι- δράσεις, κάτι που συνάδει με την ιδέα ότι η πείνα, η επιβράβευση, οι παρορμήσεις και ο εθισμός μοιράζο- νται κοινούς νευρωνικούς μηχανισμούς στον εγκέφα- λο. Επιπλέον, πραγματικά δεδομένα μεγάλης κλίμακας μπορούν να ανοίξουν δρόμους για νέες θεραπευτικές στρατηγικές σε πεδία όπου οι ανάγκες είναι τεράστιες, όπως οι διαταραχές χρήσης ουσιών. ● Η Καθηγήτρια Θεραπευτικής-Επιδημιολογίας-Προλη- πτικής Ιατρικής, Παθολόγος Θεοδώρα Ψαλτοπούλου και η Αλεξάνδρα Σταυροπούλου (Βιολόγος) αναφέ- ρουν ότι νεότερα δεδομένα δείχνουν πως μπορεί να σχετίζονται και με κάτι φαινομενικά άσχετο: τον κίνδυνο εμφάνι- σης διαταραχών χρήσης ουσιών (αλκοόλ, νικοτίνη, οπιοειδή κ.ά.) αλλά και τις σοβαρές επιπλοκές σε ανθρώπους που ήδη παλεύ- ουν με εθισμό. Ήδη, μικρότερες παρατηρητικές μελέτες είχαν συνδέσει τη χρήση GLP-1 με χαμηλότερο κίνδυνο για διαταραχή χρήσης αλκοόλ, καπνού ή κάνναβης, αλλά η εικόνα για άλλες ουσίες και κυρίως για «σκληρά» κλινικά καταληκτικά (νοσηλείες, θανάτους, υπερδοσολογίες) παρέμενε θολή. Εδώ έρχεται μια μεγάλη μελέτη που δημοσιεύθηκε πρόσφα- τα στο έγκριτο περιοδικό BMJ (Cai M, Choi T, Xie Y, Al-Aly Z. Glucagon-like peptide-1 receptor agonists and risk of substance use disorders among US veterans with type 2 diabetes: cohort study. BMJ. 2026 Mar 4;392:e086886. doi: 10.1136/bmj-2025- 086886), η οποία αξιοποίησε τα ηλεκτρονικά αρχεία υγείας του υπουργείου Βετεράνων των ΗΠΑ, του μεγαλύτερου ολοκλη- ρωμένου συστήματος υγείας στη χώρα. Οι ερευνητές συνέκρι- ναν βετεράνους με διαβήτη τύπου 2 που ξεκίνησαν αγωνιστή GLP-1 με αντίστοιχους που ξεκίνησαν αναστολέα SGLT-2 (μια άλλη καθιερωμένη κατη- γορία αντιδιαβητικών), παρακολουθώντας τους έως τρία χρόνια. Η σύγκριση με μια άλλη καθι- ερωμένη θεραπεία, όπως οι αναστολείς SGLT-2 είναι κρίσιμη, γιατί μειώνει την πιθανότητα να εξη- γείται το αποτέλεσμα απλώς από το ότι οι ασθενείς που παίρνουν ένα νεότερο φάρμακο παρακολουθού- νται πιο στενά ή διαφέρουν ήδη ως προς τη γενική κατά- σταση της υγείας τους. Σε αυτή την κύρια «δοκιμή», 124.001 άτομα ξεκίνη- Ν Ε Ο Τ Ε Ρ Ε Σ Ε Ρ Ε Υ Ν Ε Σ Γ Ι Α Τ Η Ν Π Α Χ Υ Σ Α Ρ Κ Ι Α Οργάνωση – λειτουργία φαρμακείου 38 | Δεκέμβριος 2025-Ιανουάριος-Φεβρουάριος-Μάρτιος 2026 |