Φαρμακευτικός Κόσμος, Τεύχος #205

ΠΟΛΥΦΑΡΜΑΚΙΑ ΚΑΙ ΔΙΑΤΡΟΦΙΚΕΣ ΑΝΕΠΑΡΚΕΙΕΣ Με τη γήρανση, αυξάνεται η συχνότητα εμφάνισης χρόνιων παθή- σεων, όπως η υπέρταση, ο διαβήτης, οι καρδιαγγειακές παθήσεις και οι νευροεκφυλιστικές διαταραχές, καθιστώντας την πολυφαρ- μακία αναπόφευκτη. Τα ηλικιωμένα άτομα είναι ιδιαίτερα ευάλωτα στις πολυφαρμα- κευτικές διαταραχές λόγω της αλλοιωμένης φυσιολογίας, των μειωμένων αποθεμάτων θρεπτικών συστατικών και της μειωμέ- νης διαιτητικής πρόσληψης. Παρά την κλινική τους σημασία, οι διαταραχές λόγω πολυφαρμακίας συχνά παραβλέπονται στην καθημερινή πρακτική. Ωστόσο, η πολυφαρμακία αποτελεί αυ- ξανόμενο φαινόμενο, με το 40-60% των ηλικιωμένων να λαμ- βάνουν πέντε ή περισσότερα φάρμακα ημερησίως. Ενώ είναι απαραίτητα για τη διαχείριση χρόνιων παθήσεων, τα πολλαπλά φαρμακευτικά σχήματα αυξάνουν τον κίνδυνο αλληλεπιδράσε- ων φαρμάκων-θρεπτικών συστατικών, οδηγώντας σε ελλείψεις μικροθρεπτικών συστατικών που σχετίζονται με απώλεια βάρους, ευθραυστότητα, περιφερική νευροπάθεια, οστεοπόρωση, σαρ- κοπενία, αναιμίες, λειτουργική και γνωστική έκπτωση, καθώς και μειωμένη απόκριση του ανοσοποιητικού σε λοιμώξεις και εμβόλια. Οι βασικοί μηχανισμοί αλληλεπιδράσεων φαρμάκων με τα θρε- πτικά συστατικά είναι: • Οι αλλαγές στην απορρόφηση με κάποια φάρμακα να αλλάζουν το pH του στομάχου και τον χρόνο εντε- ρικής διέλευσης ή να δεσμεύουν άμεσα θρεπτικά συστατικά. • Ο τροποποιημένος μεταβολισμός, με την επαγωγή ή αναστολή των ενζύμων να μπορεί να επιταχύνει ή να μειώσει τον μεταβολισμό των θρεπτικών συστατικών. • Οι αλλαγές στην απέκκριση, όπως με τα διουρητικά που μπορούν να αυξήσουν τη νεφρική απέκ- κριση ηλεκτρολυτών, ιχνοστοιχείων και βιταμινών. • Ορισμένα φάρμακα μειώνουν την όρεξη ή προκαλούν ναυτία, μειώνοντας έμμεσα την πρόσληψη θρεπτικών συστατικών. Αναστολείς Αντλίας Πρωτονίων (PPIs): Οι πιο γνωστές δρα- στικές ουσίες της κατηγορίας είναι οι ομεπραζόλη, εσομεπραζό- λη, λανσοπραζόλη, παντοπραζόλη και ραμπεπραζόλη. Η χρόνια χορήγησή τους οδηγεί σε μειωμένη γαστρική οξύτητα, επηρεά- ζοντας αρνητικά τη διαλυτοποίηση των θρεπτικών συστατικών, με επίπτωση στη μειωμένη απορρόφηση της Β12 και των ιχνο- στοιχείων μαγνήσιο, ασβέστιο και σίδηρο. Μετφορμίνη: Είναι ένα διγουανίδιο με αντι-υπεργλυκαιμικές ιδιότητες, το οποίο μειώνει τη βασική και τη μεταγευματική γλυ- κόζη του πλάσματος. Οι επιπτώσεις από τη μακροχρόνια χρή- ση της είναι η μειωμένη απορρόφηση της βιταμίνη Β12 και του φυλλικού οξέος. Ως κλινική συνέπεια οι ηλικιωμένοι μπορεί να εμφανίσουν νευροπάθεια, γνωστική εξασθένηση και μεγαλοβλα- στική αναιμία. Διουρητικά (φουροσεμίδη, θειαζίδη): Εμφανίζονται επιπτώ- σεις στη συγκέντρωση κυρίως μετάλλων και ιχνοστοιχείων, όπως του καλίου, του μαγνησίου, του ασβεστίου και του ψευ- δαργύρου, αφού αυξάνεται η απομάκρυνσή τους από τον ορ- γανισμό, μέσω της νεφρικής απέκκρισης. Ως κλινική συνέπεια οι ηλικιωμένοι μπορεί να εμφανίσουν αρρυθμίες, μυϊκή αδυναμία και οστική απώλεια. ΑΛΛΗΛΕΠΙΔΡΆΣΕΙΣ ΦΑΡΜΆΚΩΝ ΜΕ ΘΡΕΠΤΙΚΆ ΣΥΣΤΑΤΙΚΆ Φάρμακο Επηρεαζόμενη Βιταμίνη Μηχανισμός Μετφορμίνη Βιταμίνη B12 Μειώνει την απορρόφηση στον ειλεό Αναστολείς αντλίας πρωτονίων (PPIs) B12, Μαγνήσιο Μείωση γαστρικού οξέος, μειωμένη απορρόφηση Διουρητικά Μαγνήσιο, Θειαμίνη, Κάλιο Αυξάνουν τη νεφρική αποβολή Αντιεπιληπτικά Βιταμίνη D, Φυλλικό οξύ Επαγωγή ηπατικού μεταβολισμού Βαρφαρίνη Βιταμίνη K Ανταγωνίζεται τη δράση της στη πήξη του αίματος Ενώ είναι απαραίτητα για τη διαχείριση χρόνιων παθήσεων, τα πολλαπλά φαρμακευτικά σχήματα αυξάνουν τον κίνδυνο αλληλεπιδράσεων φαρμάκων- θρεπτικών συστατικών, οδηγώντας σε ελλείψεις 40 | Ιούλιος – Αύγουστος – Σεπτέμβριος 2025 | Διαχείριση παθήσεων στο φαρμακείο