Φαρμακευτικός Κόσμος, Τεύχος #203

Τα τελευταία 20 χρόνια, ο κλάδος της φαρμακοβιομηχανίας έχει λανσάρει περισσότερες από 940 νέες δραστικές ουσίες (NAS) σε παγκόσμιο επίπεδο, οι οποίες αντιμετωπίζουν ασθένειες όπως ο καρκίνος, καρδιαγγειακές παθήσεις, νευρολογικές και μολυσματικές ασθένειες. 12.700 φάρμακα σε στάδιο κλινικής ανάπτυξης των φοιτητών Ιατρικής αλλά και κατά την ειδικότητα και κλινική εκπαί- δευση των νέων γιατρών. Επίσης απαιτούν τη διαρκή εκπαίδευση και των έμπειρων γιατρών. Μελέτιος Αθανάσιος Δημόπουλος, Καθηγητής Θεραπευτικής – Ογκολογίας – Αιματολογίας Ιατρική Σχολή ΕΚΠΑ Τα τελευταία δέκα χρόνια έχουμε σημαντικές εξελίξεις στον τομέα της Αιματολογίας και της Ογκολογίας. Είναι πολύ δύσκολο να προσδιορι- στούν ποιες είναι οι πιο σημαντικές. Η ανάπτυξη και χορήγηση αμφι- ειδικών αντισωμάτων δίνει εντελώς νέες προοπτικές στη θεραπευτική αντιμετώπιση του καρκίνου. Τέτοια αμφιειδικά αντισώματα έχουν ήδη εγκριθεί και χορηγούνται με μεγάλη επιτυχία σε ασθενείς με πολλαπλούν μυέλωμα, με λεμφώματα ακόμα και στον πολύ δύσκολο μικροκυτταρι- κό καρκίνο του πνεύμονα. Συζευγμένα μονοκλωνικά αντισώματα, όπως enfortumab vedotin σε ουροθηλιακό καρκίνο, belantamab mafodotin, tisotumab vedotin σε καρκίνο του τραχήλου της μήτρας, brentuximab vedotin, polatuzumab vedotin, trastuzumab deruxtecan, sacituzumab govitecan για τον καρκίνο του μαστού έχουν αλλάξει ριζικά την πρό- γνωση αυτών των παθήσεων. Στις περισσότερες περιπτώσεις έχουμε σημαντική βελτίωση στο διάστημα ελεύθερο προόδου της νόσου αλλά και στη συνολική επιβίωση των ασθενών. Για παράδειγμα, ο συνδυασμός enfortumab vedotin με pembrolizumab (ανοσοθεραπεία) ως θεραπεία 1ης γραμμής ασθενών με τοπικά προχωρημένο ή μεταστατικό ουρο- θηλιακό καρκίνο έδειξε σχεδόν διπλάσιο όφελος ολικής επιβίωσης σε σχέση με την κλασική χημειοθεραπεία (31,5 έναντι 16 μηνών διάμεση επιβίωση). Επιπλέον, έχουμε ηπιότερες και πιο εύκολα διαχειρίσιμες ανε- πιθύμητες ενέργειες με την ανοσοθεραπεία συγκριτικά με τη χημειοθε- ραπεία και καλύτερη ανοχή, με αποτέλεσμα καλύτερη ποιότητα ζωής. Επειδή οι νέες θεραπείες έχουν μεγάλο κόστος απαιτούνται παρεμβά- σεις προκειμένου να εξασφαλίζεται η ορθολογική χορήγησή τους και η ισότιμη πρόσβαση για όλους τους ασθενείς. Η εφαρμογή συστήμα- τος ηλεκτρονικής προέγκρισης ΦΥΚ και η περιοδική αναθεώρηση της έγκρισής τους είναι προς τη σωστή κατεύθυνση. Όμως για τους νέους επιστήμονες θα πρέπει να μειώσουμε τη γραφειοκρατία, ώστε να εξα- σφαλίσουμε χρόνο για την εκπαίδευσή τους στις νέες θεραπείες. ● Π αράλληλα αυτή τη στιγμή υπάρχουν περισσότερα από 12.700 φάρμακα σε διάφορα στάδια κλινικής ανάπτυ- ξης παγκοσμίως, τα μισά εκ των οποίων είναι βιολογικά και τα άλλα μισά μικρά μόρια. Σύμφωνα με την IFPMA (International Federation of Pharmaceutical Manufacturers and Associations), μέχρι το 2035 εκτιμάται ότι θα μπορούσαν να κυκλοφο- ρήσουν 700 νέα φάρμακα, τα οποία θα προλαμβάνουν, θα επιβραδύ- νουν ή θα σταματούν την εξέλιξη πολλών ασθενειών. Οι τάσεις στη νέα φαρμακολογία, η οποία πλέον έχει επιστρατεύσει γο- νίδια, κύτταρα, ιστούς καθώς και νανοσυσκευές, αναλύθηκαν διεξοδικά στο 1ο FORUM Υγείας του Ινστιτούτου Επιστημονικών Ερευνών του Πανελλήνιου Ιατρικού Συλλόγου, όπου και καταγράφηκαν από κορυ- φαίους επιστήμονες όλες οι εξελίξεις στην ανάπτυξη φαρμάκων για κρίσιμα νοσήματα. Μαρία Χατζηδημητρίου, Καθηγήτρια Μικροβιολογίας ΔΙ.ΠΑ.Ε., Αντιπρόεδρος Έρευνας και Καινοτομίας του Ινστιτούτου Επιστημονικών Ερευνών, ΠΙΣ Η διεπιστημονική προσέγγιση της μελέτης των ασθενειών του ανθρώ- που προσέδωσε εντελώς νέες θεραπείες τα τελευταία 10 χρόνια. Η εμβιομηχανική των ιστών, η νανοτεχνολογία, η επιστήμη των υλικών, η τεχνητή νοημοσύνη και η βιοπληροφορική, η βιολογία των βλαστικών κυττάρων και βέβαια η βιοχημεία, η μοριακή βιολογία και η γενετική προσέφεραν και συνεχίζουν να προσφέρουν εντελώς νέες φαρμακο- λογικές θεραπευτικές προσεγγίσεις. Από τα φάρμακα «μαγική σφαίρα» της δεκαετίας του ’80, που ένα μόριο ελέγχει μία μόνο παθολογική διαδικασία της νόσου, περάσαμε στα πο- λυδύναμα φάρμακα που ένα και μόνο μόριο ελέγχει 2-3 παθολογικές διαδικασίες, με αποτέλεσμα τον πληρέστατο και αποτελεσματικότερο έλεγχο της νόσου. Έτσι στην τελευταία δεκαετία έχουμε πλέον ως φάρμακα όχι μόνο χη- μικά, συνθετικά μόρια αλλά και μια πλειάδα νέων όπως τα νουκλεϊκά οξέα, αντισώματα και πρωτεΐνες (π.χ. ιντερλευκίνες), κύτταρα, ιστοί, νανοσυσκευές. Οι εντελώς νέες αυτές θεραπευτικές τεχνολογίες απαι- τούν μεγάλες αλλαγές στις προπτυχιακές και μεταπτυχιακές σπουδές Βάσω Καλυβιώτη Ε Ξ Ε Λ Ι Γ Μ Ε Ν Α Τ Ε Χ Ν Ο Λ Ο Γ Ι Κ Α Φ Α Ρ Μ Α Κ Α Οργάνωση – λειτουργία φαρμακείου 24 Φεβρουάριος – Μάρτιος - Απρίλιος 2025 |