Φαρμακευτικός Κόσμος, Τεύχος #203

Υπάρχει ήδη σημαντική κλινική εμπειρία στο εξωτερικό, ενώ αναμένονται σχετικές μελέτες και στην Ελλάδα. Παράλληλα, οι ψυχεδελικές ουσίες μελετώνται και για ορισμένες νευρολογικές διαταραχές, όπως η αθροιστική κεφαλαλγία. Η φαρμακευτική κάνναβη , η οποία έχει ήδη εγκριθεί στην Ελλάδα για συγκεκρι- μένες ενδείξεις, δείχνει ελπιδοφόρα αποτελέσματα και για άλλες διαταραχές. Ιδιαίτερο ενδιαφέρον υπάρχει για την κανναβιδιό- λη (CBD) στη διαχείριση συμπτωμάτων που σχετίζονται με το φάσμα του αυτισμού. Επιπλέον, διεξάγεται έρευνα για διάφορα φαρμακευτικά φυτά που μπορεί να συμβάλλουν στην αντιμε- τώπιση της αϋπνίας, του άγχους και του πόνου. Στην έρευνα για την άνοια και τη νόσο Αλτσχάιμερ, μελετώνται ανοσοθεραπείες και μονοκλωνικά αντισώματα. Ωστόσο, παρόλο που ορισμένα έχουν λάβει έγκριση σε άλλες χώρες, δεν είναι ακόμα διαθέσιμα στην Ελλάδα. Η αποτελεσματικότητά τους φαίνεται να περιορίζεται σε συγκεκριμένες ομάδες ασθενών, ενώ το υψηλό κόστος αποτελεί ακόμα μία σημαντική πρόκληση. Συμμετέχει η Ελλάδα επαρκώς σε κλινικές μελέτες καινοτόμων φαρμάκων και τελικά ο Έλληνας ασθενής έχει άμεση πρόσβαση σε αυτές τις νέες θεραπείες; Η Ελλάδα συμμετέχει σε κλινικές μελέτες καινοτόμων φαρμά- κων, αλλά η συμμετοχή της είναι περιορισμένη και αφορά κυ- ρίως σε μελέτες Φάσης ΙΙΙ σε πανεπιστημιακές κλινικές, όπως αυτές που διεξάγονται στο Αιγινήτειο Νοσοκομείο του ΕΚΠΑ. Όταν εγκριθούν νέα φάρμακα από τον Εθνικό Οργανισμό Φαρ- μάκων (ΕΟΦ), η πρόσβαση των ασθενών σε αυτά γίνεται σχετικά γρήγορα. Ένα παράδειγμα αποτελεί η εσκεταμίνη, η οποία έχει εγκριθεί και χορηγείται στη χώρα μας ενδονοσοκομειακά για την ανθεκτική στη θεραπεία κατάθλιψη. Πού θα εστιάσει στο μέλλον η έρευνα στον κλάδο σας; Η έρευνα για τις παθήσεις του εγκεφάλου επικεντρώνεται τόσο στην κατανόηση της φυσιολογικής λειτουργίας του όσο και στη διερεύνηση της νευροβιολογίας των διαταραχών που παραμέ- νει ατελώς χαρτογραφημένη. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στην αναζήτηση βιοδεικτών και διαγνωστικών εξετάσεων, οι οποίες στην ψυχιατρική είναι σχεδόν ανύπαρκτες. Παράλληλα, η ιατρική εξατομίκευση κερδίζει έδαφος, λαμβάνοντας υπόψη παράγοντες όπως το φύλο, την ηλικία, το γενετικό υπόβαθρο κ.ά. Νέες ουσίες και θεραπευτικοί στόχοι στον εγκέφαλο μελετώνται εντατικά. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται διαμεμβρανικοί υπο- δοχείς συζευγμένοι με G-πρωτεΐνες, όπως οι υποδοχείς οπιοει- δών, νέοι υποδοχείς οιστρογόνων, καθώς και πρωτεΐνες όπως η πρωτεΐνη τ. Παράλληλα, διερευνώνται φυσικά προϊόντα και φαρμακευτικά φυτά, με στόχο την ανάπτυξη ουσιών που δια- τηρούν τις θεραπευτικές τους δράσεις χωρίς ψυχότροπες και εξαρτησιογόνες ιδιότητες, όπως στον τομέα των κανναβινοει- δών και της σεροτονίνης. Η έρευνα εστιάζει επίσης στην αλληλεπίδραση του εγκεφάλου με το ανοσοποιητικό σύστημα, μελετώντας θεραπείες που στο- χεύουν σε κυτοκίνες και άλλους ανοσολογικούς παράγοντες. Τέλος, αναμένονται ακόμα περισσότερες θεραπείες, οι οποίες βασίζονται σε νευροτεχνολογικά εμφυτεύματα, όπως συμβαίνει για παράδειγμα στην εν τω βάθει εγκεφαλική διέγερση για την αντιμετώπιση της νόσου Πάρκινσον, της επιληψίας κ.ά. Σε αυτό το πλαίσιο, η τεχνητή νοημοσύνη αναμένεται να συμβάλει σημα- ντικά στη βελτιστοποίηση των θεραπειών. Χρειάζεται εξειδικευμένη εκπαίδευση ο φαρμακοποιός για να διαχειριστεί αυτές τις νέες θεραπείες; Για ορισμένες νέες θεραπείες απαιτείται εκπαίδευση, όπως για παράδειγμα αυτές που απαιτούν συσκευές ατμοποίησης. Αντί- θετα, για τις θεραπείες που θα χορηγούνται κυρίως ενδονοσο- κομειακά, δεν απαιτείται ειδική εκπαίδευση, αλλά είναι κρίσιμο οι επαγγελματίες υγείας να είναι ενήμεροι για τις διαθέσιμες επιλογές και τις νέες τεχνολογίες. Η διεπιστημονική συνεργα- σία μεταξύ φαρμακοποιών, ψυχιάτρων, νευρολόγων και κλινικών ψυχολόγων θα είναι απαραίτητη για τη βέλτιστη φροντίδα των ασθενών. ● Χριστίνα Δάλλα, καθηγήτρια Φαρμακολογίας στην Ιατρική Σχολή του ΕΚΠΑ και πρόεδρος Ελληνικού Συμβουλίου για τον Εγκέφαλο και Μεσογειακής Εταιρείας για τις Νευροεπιστήμες Η χρηματοδότηση της έρευνας στην Ελλάδα παραμένει ανεπαρκής και ασυνεχής, δημιουργώντας εμπόδια για τους ερευνητές | Φεβρουάριος – Μάρτιος - Απρίλιος 2025 | 19