Φαρμακευτικός Κόσμος, Τεύχος #173

80 | Φεβρουάριος - Μάρτιος - Απρίλιος 2019 | Ιστορική αναδρομή Τ Η Σ ΦΑ ΡΜΑ Κ Ε Υ Τ Ι Κ Ή Σ Ε Π Ι Σ Τ ΉΜΗ Σ & Τ Η Σ Έ Ρ Ε Υ Ν Α Σ Καθώς οι εξελίξεις στην επιστήμη προχωρούν με ταχύτατο ρυθ- μό παγκοσμίως, οι Έλληνες επιστήμονες θα πρέπει να συνεχί- σουν να είναι ερευνητικά ανταγωνιστικοί στη χώρα τους και να διευρύνουν τις συνεργασίες τους τόσο με Πανεπιστήμια όσο και με τον ιδιωτικό τομέα. «Οι κίνδυνοι αφορούν τις επιδράσεις της κρίσης της τελευταίας δεκαετίας στην πανεπιστημιακή ζωή. Μεταξύ αυτών των κινδύ- νων συγκαταλέγεται η προτίμηση πολλών αποφοίτων μεταπτυ- χιακών να συνεχίσουν στο εξωτερικό για διδακτορικές σπουδές και μεταδιδακτορική έρευνα, αποδυναμώνοντας το ανθρώπινο δυναμικό στα ελληνικά Τμήματα Φαρμακευτικής», αναφέρει η Άννα Τσαντίλη . Επιπλέον, σήμερα τα ελληνικά πανεπιστήμια έχουν να αντιμετω- πίσουν την ανάγκη για περισσότερες αλλαγές στη διδακτέα ύλη όσον αφορά τη φαρμακευτική επιστήμη. «Παρά την τεράστια πρόοδο που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια, το πρόγραμμα σπουδών πρέπει και πάλι να ανανεωθεί, σύμφωνα με τις νέες ανάγκες του καταναλωτή», πιστεύει η Ελ. Σκαλτσά, εξηγώντας ότι πρέπει να κατευθυνθεί προς τη φαρμα- κευτική φροντίδα και την καλή εργαστηριακή πρακτική. Όσο για την άσκηση της Φαρμακευτικής, τα προβλήματα σχετί- ζονται με το νομικό πλαίσιο της εφαρμογής της, τις δυνατότητες και τις διεξόδους που δίνονται στους φαρμακοποιούς. Για τη Δ. Χατζηπαύλου-Λίτινα, «οι κίνδυνοι είναι υπαρκτοί, αφού οι φαρ- μακοποιοί δεν συμπεριλαμβάνονται μαζί με τους άλλους επαγ- γελματίες της υγείας και δεν αντιμετωπίζονται με τον ίδιο τρόπο στον ελλαδικό χώρο». Σε ένα γενικότερο πλαίσιο, μια μεγάλη πρόκληση είναι η ανεξέ- λεγκτη διάχυση των πληροφοριών που επικρατεί σήμερα μέσω του διαδικτύου. Είναι σημαντικό να αναπτυχθούν εργαλεία δι- αχείρισης και αξιολόγησης των επιστημονικών πληροφοριών, όσον αφορά την εγκυρότητά τους. Όπως εξηγεί ο Κ. Δεμέτζος, «εκατομμύρια μηχανές αναζήτησης θα εμφανίζονται στα επόμενα χρόνια και η αξιοπιστία τους, ει- δικά στον τομέα της υγείας, θα πρέπει να ελέγχεται και να είναι αξιόπιστη». Το σήμερα: Οι προκλήσεις Το μέλλον: Οι προβλέψεις Η φαρμακευτική επιστήμη θα συνεχίσει να βρίσκεται ψηλά και να είναι πόλος έλξης για εκπαίδευση και επαγγελματική αποκατάσταση. Θα προηγηθεί ένα μεγάλο διάστημα αναθεώρησης και επανεκτίμησης των στόχων στο νέο κοινωνικό και οικονομικό περιβάλλον που θα δημιουργηθεί. Θα πρέπει όμως να κερδίσει ξανά το σεβασμό και την εκτίμηση του κοινωνικού συνόλου, που την τελευταία 30ετία έχει χάσει εξαιτίας κακών επιλογών των επαγγελματιών της. Δήμητρα Χατζηπαύλου-Λίτινα Καθηγήτρια Φαρμακευτικής Χημείας και Πρόεδρος του Τμήματος Φαρμακευτικής ΑΠΘ Οι προβλέψεις για την επόμενη 30ετία είναι ότι η φαρμακευτική επιστήμη συνεχώς θα εξελίσσεται, γιατί πάντα υπήρχε η ανάγκη του ανθρώπου να ανακαλύπτει νέα θεραπευτικά μέσα. Η Ελ. Σκαλτσά πιστεύει ότι η σύγχρονη τεχνολογία θα επιτρέψει την κατανόηση των αιτιών διαφόρων ασθενειών και συνεπώς την ανεύρεση νέων φαρμάκων. Τα φάρμακα αυτά όμως θα αλλάξουν και θα αντικατασταθούν από ολοκληρωμένα θεραπευτικά σχήματα, σύμφωνα με τον Κ. Δεμέτζο, ο οποίος σημειώνει ότι η συμμετοχή του φαρμακοποιού στην επι- στημονική τεκμηρίωση και στη μετάδοση ασφαλούς πληροφορίας και συμβουλής στον ασθενή του θα είναι καθοριστική για την επιβί- ωση των συστημάτων υγείας. Προκειμένου αυτό να επιτευχθεί, οι φαρμακοποιοί –με την ενερ- γό συμμετοχή των ΑΕΙ– καλούνται να επικαιροποιούν διαρκώς τις γνώσεις τους σε ανερχόμενους τομείς, που είναι, σύμφωνα με τον Γιώργο Καρίκα, οι εξής: Μοριακή Βιολογία, Φαρμακογενομική, Επιγενετική, Ανοσολογία. R&D, βιοτεχνολογία νέων προϊόντων (μονοκλωνικά αντισώματα, φυσικά προϊόντα, νανοτεχνολογία), συνδυαστική χημεία (docking). Φαρμακευτική Συμβουλευτική (με έμφαση στις παρενέργειες/ αλληλεπιδράσεις φαρμάκων/συμπληρωμάτων διατροφής, δερ- ματολογίας/κοσμετολογίας). Επιπλέον, ο Κώστας Περαντζάκης βλέπει τον φαρμακοποιό, ενταγ- μένο σε μια διεπιστημονική θεραπευτική ομάδα, στη οποία «σχη- ματίζοντας με ικανό αριθμό συναδέλφων του ειδικού τύπου φαρ- μακευτικές μονάδες (pharmacy clinics), όχι μόνο θα επηρεάζει θετικότατα την ποιότητα ζωής των ασθενών του, αλλά θα ανταμεί- βεται και ανάλογα με αυτό». Στο μέλλον πάντως το επίκεντρο θα παραμείνει στον ασθενή και τη στοχευμένη προσωποποιημένη θεραπεία, ενώ η δημιουργία και διαχείριση μαζικών δεδομένων (big data) καθώς και η Τεχνητή Νο- ημοσύνη θα βρουν ευρύτατη εφαρμογή στην υγεία αλλά και στη Φαρμακευτική ειδικότερα. «Μια τέτοια δραματική εξέλιξη καθιστά πολύ παρακινδυνευμένες οποιεσδήποτε περαιτέρω προβλέψεις για διάστημα πέραν των δέκα ετών», αναφέρει η Άννα Τσαντίλη . Γιατί το ταξίδι δε σταματά ποτέ… ●