Φαρμακευτικός Κόσμος, Τεύχος #173

78 | Φεβρουάριος - Μάρτιος - Απρίλιος 2019 | Ιστορική αναδρομή Τ Η Σ ΦΑ ΡΜΑ Κ Ε Υ Τ Ι Κ Ή Σ Ε Π Ι Σ Τ ΉΜΗ Σ & Τ Η Σ Έ Ρ Ε Υ Ν Α Σ συμμετοχή των ασθενών στα φάρμακά τους, τα ασφαλιστικά ταμεία δεν μπορούν να καλύψουν τα υψηλά κόστη, οι περικοπές μισθών/ συντάξεων, οι ελλείψεις βασικών φαρμάκων και ο αποπροσανατο- λισμός στην ορθή χρήση γενοσήμων), τα σύγχρονα φάρμακα είναι στην πλειοψηφία τους μεγάλου μοριακού βάρους και βιοτεχνολογι- κά προϊόντα, άρα είναι αρκετά απαιτητικά στη διανομή και στο χει- ρισμό τους, ενώ συνοδεύονται και αυτά από υψηλό κόστος. Οι δε κυτταρικές θεραπείες που διαστέλλουν τον ορισμό του φαρμάκου, καθώς τα κύτταρα αυτά λειτουργούν εν μέρει ως φάρμακα και εν μέρει ως συσκευές, έρχονται να αυξήσουν τις απαιτήσεις στην πα- ρακολούθηση των αναγκών του ασθενούς. Η επίδραση στη βιομηχανία Το ΕΚΠΑ σταδιακά άρχισε τη σύνδεση της έρευνας με τη βιομηχανία. Την τελευταία δεκαετία αυτό είναι πιο εμφανές, μέσω των ερευνητι- κών προγραμμάτων και των απευθείας συνεργασιών, δίνοντας ώθη- ση και στην ελληνική βιομηχανία. Επίσης, υπάρχουν συνεργασίες και με βιομηχανίες σε ευρωπαϊκό και διεθνές επίπεδο. «Η σύνδεση Πανε- πιστημίου και βιομηχανίας τα τελευταία χρόνια και με βάση την πολύ σημαντική αναμόρφωση του τεχνολογικού εξοπλισμού του Τμήματος Φαρμακευτικής είναι πλέον έντονη και αυτό αποτελεί επίτευγμα, δε- δομένου ότι στις άλλες ευρωπαϊκές χώρες αυτή η διασύνδεση υπήρ- χε ήδη από τα τέλη του 19ου αιώνα», αναφέρει η Ελ. Σκαλτσά. Φαρμακοποιός και κοινό: η «Φαρμακευτική φροντίδα» Σύμφωνα με την Ελ. Σκαλτσά, μέχρι την αρχή της οικονομικής κρί- σης, οι φαρμακοποιοί σε μεγάλο ποσοστό αυτοπεριόρισαν το ρόλο τους, καθώς ο κύριος εργασιακός όγκος ήταν η χορήγηση έτοιμων φαρμάκων. Την τελευταία δεκαετία του περασμένου αιώνα, όμως, ο τρόπος άσκησης της φαρμακευτικής πρακτικής αλλάζει ριζικά, θε- μελιώνοντας ένα διαφορετικό τρόπο αντίληψης στη διαχείριση των ασθενών και της φαρμακοθεραπείας τους που συμπυκνώνεται στο όνομα της «φαρμακευτικής φροντίδας». Την τελευταία πενταετία, ο ρόλος του φαρμακοποιού επανέρχεται λοιπόν δυναμικά σε αυτόν που γνώρισαν οι παλαιότερες γενιές: του παρασκευαστή φαρμάκων και του σύμβουλου σε θέματα πρωτο- βάθμιας περίθαλψης. Ταυτόχρονα, η οικονομική δυσχέρεια οδήγησε τους καταναλωτές στα φαρμακεία για εξεύρεση λύσης σε προβλή- ματα υγείας, καθώς το φαρμακείο είναι ο χώρος που χωρίς προη- γούμενο ραντεβού και χωρίς καμία γραφειοκρατική διαδικασία μπο- ρεί να ζητήσει ο ασθενής συμβουλή. Αυτό ακριβώς αναδεικνύει το σημαντικό ρόλο του φαρμακοποιού στο σύστημα υγείας. Την τελευταία πενταετία, ο ρόλος του φαρμακοποιού επανέρχεται σε αυτόν που γνώρισαν οι παλαιότερες γενιές: του παρασκευαστή φαρμάκων και του σύμβουλου σε θέματα πρωτοβάθμιας περίθαλψης. Η γένεση της φαρμακευτικής φροντίδας ουσιαστικά συ- μπίπτει με τη δημοσίευση του εμβληματικού άρθρου των Helper και Strand το 1990 (Hepler and Strand, 1990) (το άρθρο αρχικά υποβλήθηκε το 1989), στο οποίο δόθηκε και ο πρώτος ορισμός της. Στη συνέχεια ωρίμασε ακόμη περισσότερο και έτσι στην πιο σύγχρονη εκδοχή της η φαρμακευτική πρακτική είναι επικεντρωμένη στον ασθε- νή, με το φαρμακοποιό να αναλαμβάνει την ευθύνη για τις φαρμακοθεραπευτικές του ανάγκες (Cipolle et al., 2012). Παράλληλα με την ωρίμανση της φαρμακευτικής φροντί- δας, η συνειδητοποίηση των αδιεξόδων του νοσοκεντρικού μοντέλου, ώθησε τους θεράποντες του σχεδιασμού των συστημάτων υγείας ανά τον κόσμο να αναζητήσουν εναλ- λακτικά μοντέλα. Έτσι, στο τέλος της δεκαετίας του ’90 και περισσότερο αποφασιστικά στις αρχές της δεκαετίας του 2000-2010, η πρωτοβάθμια φροντίδα αποκτά σημαντικό ρόλο και η βελτίωση της αυτοφροντίδας του ασθενούς συνιστά σημαντικό στόχο. Οι δε στόχοι της πρωτοβάθμιας φροντίδας διευρύνονται και δεν περιορίζονται μόνο στην εξυπηρέτηση των αναγκών των ήδη νοσούντων, αλλά περιλαμβάνουν και τη διατήρηση της υγείας του γενικού πληθυσμού μακριά από τη νόσο (πρόληψη και έγκαιρη δι- άγνωση). Λευτέρης Μαρίνος Φαρμακοποιός, μέλος του Δ.Σ. του “ΙΔΕΕΑΦ”