Φαρμακευτικός Κόσμος, Τεύχος #173

74 | Φεβρουάριος - Μάρτιος - Απρίλιος 2019 | Ιστορική αναδρομή Τ Η Σ ΦΑ ΡΜΑ Κ Ε Υ Τ Ι Κ Ή Σ Ε Π Ι Σ Τ ΉΜΗ Σ & Τ Η Σ Έ Ρ Ε Υ Ν Α Σ Επιμόρφωση και συνεχιζόμενη εκπαίδευση Δεδομένου ότι η Φαρμακευτική είναι επιστήμη που αλλάζει και εξελίσσεται συνεχώς, είναι προφανές πως η εκπαίδευση που απαιτείται για να ανταποκριθεί ένας φαρμακοποιός στο έργο του δεν μπορεί να ολοκληρώνεται με την απονομή του πτυχίου. Όταν πριν από τριάντα χρόνια οι επιστήμονες διαπίστωσαν τη σημα- σία της εξειδίκευσης στην κλινική φαρμακευτική, στη βιοφαρμα- κευτική, στη διοίκηση, στη φαρμακοοικονομία και επέφεραν τη μεγάλη ανάπτυξη στα προγράμματα σπουδών που αναφέρθηκε πιο πάνω, δημιουργήθηκαν οι προϋποθέσεις για τη συνεχιζόμενη εκπαίδευση που θα κάλυπτε τα γνωστικά ελλείμματα. ΔΕΚΑΕΤΊΕΣ 1989-2009 Παρόλα αυτά, τα επιμορφωτικά προγράμματα τις δεκαετίες 1989-2009 είναι ελάχιστα και την αναγνωρισμένη ανάγκη για περαιτέρω εκπαίδευση κάλυπταν ατομικές πρωτοβουλίες και οι κατά τόπους φαρμακευτικοί σύλλογοι, με έναν περιστασιακό και αποσπασματικό τρόπο (κυρίως με σειρές σεμιναριακών μαθη- μάτων για θέματα που κρίνονταν σημαντικά και ενδιαφέροντα). Χαρακτηριστικό είναι ότι η Ελληνική Φαρμακευτική Εταιρεία (ΕΦΕ), που έχει ιδρυθεί το 1932 με στόχο την προαγωγή της φαρμακευτικής επιστήμης, είχε αποκτήσει την αποδοχή των Ελ- λήνων φαρμακοποιών και της πολιτείας μέχρι τη δεκαετία του 1980, αλλά έκτοτε οι επιστημονικές της δραστηριότητες σταδι- ακά υποβαθμίστηκαν. Από τις πρώτες προσπάθειες συνεχιζόμενης εκπαίδευσης ανή- κουν στην Πανελλήνια Ένωση Φαρμακοποιών , που λει- τουργεί ως εργασιακό και επιστημονικό σωματείο των φαρ- μακοποιών που δεν έχουν άδεια λειτουργίας φαρμακείου, φαρμακαποθήκης, φαρμακευτικής βιομηχανίας ή αντιπροσωπεί- ας φαρμάκων και στους στόχους της είναι –μεταξύ άλλων– ο διαρκής εκσυγχρονισμός της φαρμακευτικής εκπαίδευσης και η βελτίωση της επιστημονικής κατάρτισης των μελών της. Το 1989 οργάνωσε το 1ο Συμπόσιο Φαρμακευτικού Marketing, μετά το οποίο ιδρύθηκε και η Ελληνική Εταιρεία Φαρμακευ- τικού Marketing (ΕΕΦΑΜ), με την υποστήριξη διακεκριμένων φαρμακοποιών, όπως των Δ. Βαρελλά, Ι. Δρίτσα, Β. Αλεξάκου, Γ. Βασιλόπουλου. Αξίζει να αναφερθεί ότι αυτό το 1ο Συμπό- σιο παρουσιάστηκε εκτενώς στο πρώτο τεύχος του περιοδικού «Φαρμακευτικός Κόσμος». Σύμφωνα με τον Νίκο Κόλμαν , πρόεδρο της ΠΕΦ, «οι πανεπι- στημιακοί μας δάσκαλοι Ν. Χούλης, Π. Κορδοπάτης, Σ. Φιλιάνος και άλλοι άνοιξαν τις αίθουσες διδασκαλίας σε επαγγελματίες του χώρου, ώστε να επιτευχθεί η απαραίτητη ώσμωση έρευνας και επαγγέλματος». Προς το τέλος της δεκαετίας του 2000, τα προγράμματα συνεχι- ζόμενης εκπαίδευσης, τα σεμινάρια και οι επιμορφώσεις αρχίζουν να σχηματοποιούνται. Η εμπειρία μου στην κυκλοφορία του clarithromycin συνέπεσε με τη νέα γενιά μακρολιδίων και τις άτυ- πες πνευμονίες και στην εκρίζωση του elicobacter pylori σε συνδυασμό με τα protein pump inhibitors. Η παγκόσμια επωνυμία Klaricid στην Ελλάδα κυκλο- φόρησε ως Klacid. Η μετακίνηση του θεραπευτικού ενδιαφέροντος από τα νεότερα αντιβιοτικά στην αντιμετώπιση των αυξημένων καρδιαγγειακών πα- θήσεων, με βρήκε στην προετοιμασία και κυκλοφορία στην ελληνική αγορά της αντιαιμοπεταλιακής ουσίας clopidogrel. Η αντιμετώπιση της υπέρτασης πέρασε από τα διουρητικά και τους B-Blockers στη χρήση της νέας γενιάς αναστολέων ΜΕΑ. Αυτή η περίοδος καθιέρωσε τις στατίνες στην πρόλη- ψη καρδιαγγειακών επεισοδίων. Οι μελέτες του γο- νιδιώματος στοχεύουν να κατανοηθεί η βιολογία και η παθοφυσιολογία εκτός των άλλων και του μηχανι- σμού γήρανσης και εκφυλισμού του κυττάρου. Ήδη είναι ορατό το μέλλον της διδασκαλίας ρομποτικής, τεχνητής νοημοσύνης. Η χαρτογράφηση του ανθρώ- πινου γονιδιώματος την αυγή του 21ου αιώνα άλλαξε την οπτική γωνία της θεραπευτικής. Η προσπάθεια της έρευνας να διαβάσει τα τρία δισεκατομμύρια «γράμ- ματα» του DNA και στη συνέχεια να αποκωδικοποιήσει τη λειτουργικότητα των συνδυασμών τους, ανοίγουν μια νέα εποχή στην παθοφυσιολογία του ανθρώπινου οργανισμού. Σήμερα το προσδόκιμο επιβίωσης έφτασε στα 85 χρό- νια, όταν στα μέσα του 20ού αιώνα ήταν 65. Ζούμε περισσότερα χρόνια, γιατί η επιστήμη, συνδυάζοντας τις νέες ουσίες με την τεχνολογία στη διάγνωση και επεμβατική μέθοδο, άλλαξε ριζικά την πρόληψη και θεραπεία. Σκεφτείτε τη χρονική απόσταση από τις βε- ντούζες και τα γιατροσόφια! Ζούμε περισσότερα χρό- νια και ως συνέπεια αυξήθηκαν οι νόσοι φθοράς, όπως η νόσος Alzheimer. Το μέλλον της φαρμακευτικής εστιάζεται στη χρησιμοποίηση της τεχνολογίας και της τεχνητής νοημοσύνης για να εμβαθύνει στην κα- τανόηση των λειτουργιών, στην κυτταρική βιολογία, στα Genomics, Proteomics, Methylomics. Οδεύουμε ολοταχώς σε στοχευμένη θεραπεία μορφών καρκίνου. Νίκος Κόλμαν Πρόεδρος Πανελλήνιας Ένωσης Φαρμακοποιών