Φαρμακευτικός Κόσμος, Τεύχος #148

57 Σύμφωνα με τον κ. Gouveia, η φαρμακευτική αγορά της Πορτογαλίας παρακολούθησε τη γενικότερη πτώση της εθνικής της οικονομίας με δραματικό τρόπο, καθώς απώλεσε το 30% σε αξίες τα τελευταία 4 χρόνια. Το πλήγμα θα ήταν μικρότερο, αν δεν συνδυαζόταν τόσο με τη νομοθετική μείωση των περιθωρίων κέρδους φαρμακαποθηκών και φαρμακείων, όσο και με την όλο και σπανιότερη αλλά και ακριβότερη χρηματοδότηση από το τραπεζικό σύστημα. Όσοι λοιπόν ήταν σε θέση να αναδιαρθρώσουν την επιχειρηματική τους λειτουργία, να μειώσουν τις λειτουργικές τους δαπάνες και είχαν στη διάθεση της επιχείρησής τους κάποιο κεφάλαιο, κατόρθωσαν να προσαρμοστούν στο καινούργιο περιβάλλον. Οι υπόλοιποι δυσκολεύτηκαν και εξακολουθούν να δυσκολεύονται αρκετά, ενώ δυστυχώς δεν αποφεύχθηκαν και οι πτωχεύσεις. Οι απορρυθμιστικές ενέργειες πρακτικά ξεκίνησαν το 2005, με την άρση της αποκλειστικής διάθεσης των Μ.Υ.ΣΥ.ΦΑ. από τα φαρμακεία (το μερίδιο των παραφαρμακείων στις πωλήσεις Μ.Υ.ΣΥ.ΦΑ. φτάνει το 20%, ενώ στα δερμοκαλλυντικά εκτιμάται ότι είναι σημαντικά μεγαλύτερο). Το 2007 η μερική απορρύθμιση του ιδιοκτησιακού (οποιοσδήποτε μπορεί να γίνει ιδιοκτήτης φαρμακείου, εκτός από γιατρούς, φαρμακαποθήκες και φαρμακευτικές εταιρείες, με μέγιστο όριο ιδιοκτησίας τα 4 φαρμακεία), μαζί με τη δυνατότητα χορήγησης εκπτώσεων στον τελικό πελάτη οδήγησε σε ένα σκληρό ανταγωνισμό που είχε ισχυρό αρνητικό αντίκτυπο στην εικόνα των φαρμακείων και των φαρμακοποιών. Ποια είναι όμως η βέλτιστη στρατηγική υπέρβασης αυτών των προκλήσεων; Κατά τη γνώμη του Diogo Gouveia είναι δύσκολο να ανταγωνιστούμε τις τιμές που επιτυγχάνουν οι υπεραγορές. Ηκαλύτερηστρατηγική είναι η αύξηση της προστιθέμενης αξίας του φαρμακείου μέσω των υπηρεσιών, με έναν επαγγελματικό τρόπο που θα βελτιώνει την υγεία, την ευεξία και θα υπηρετεί τις ανάγκες της πελατείας για ομορφιά. Όπως χαρακτηριστικά τονίζει, μπορεί σχεδόν οποιοσδήποτε να αντιγράψει προϊόντα, τιμές, προσφορές, εργαλεία μάρκετινγκ, αλλά είναι πολύ πιο δύσκολο να αντιγράψει τη σχέση, τη γνώση και τα δεδομένα που προκύπτουν μέσα από μια συνεχή επαγγελματική παρέμβαση, όπως αυτή της παροχής υπηρεσιών. Επιπλέον, σύμφωνα με τον ίδιο, τα συνεργατικά δίκτυα είναι αυτά που θα προσφέρουν στα μεμονωμένα φαρμακεία τις δυνατότητες και την ικανότητα να σταθούν στον ανταγωνισμό. Τα προτερήματα των δικτύων που διαμορφώνουν τα πλεονεκτήματα για τα φαρμακεία είναι: «η έμφαση και προσήλωση στο ίδιο στρατηγικό όραμα και αξίες, μοντέλο υπηρεσιών με ποιοτικά χαρακτηριστικά, εκπαίδευση σε ζητήματα επικοινωνίας και συμπεριφοράς της ομάδας κάθε φαρμακείου, και τέλος οικονομίες κλίμακας και ανάπτυξη νέων εμπορικών τομέων που ένα μικρό φαρμακείο δεν έχει την ικανότητα και τη γνώση να πραγματοποιήσει από μόνο του, π.χ. προϊόντα ιδιωτικής ετικέτας. Αυτή τη στιγμή περισσότερο από το 40% του συνόλου των 2900 φαρμακείων της χώρας συμμετέχουν σε δίκτυα, ενώ λειτουργούν πάνω από 30 οργανωμένα δίκτυα με περισσότερα από 20 φαρμακεία το καθένα. Το μεγαλύτερο, το δίκτυο Holon, αριθμεί αυτή τη στιγμή περίπου 200 φαρμακεία. Τα δε τελευταία χρόνια μερικά δίκτυα συγχωνεύονται, ώστε να παράγουν μεγαλύτερες συνέργειες και να μπορέσουν να προσθέσουν διαστάσεις στην επιχειρηματική λειτουργία τους.» Ως προς το ποιες είναι οι δυσκολίες δημιουργίας και εξέλιξης ενός δικτύου είναι αρκετά συγκεκριμένος. Το συνηθισμένο πρώτο βήμα που αφορά την πραγματοποίηση των αγορών κεντρικά είναι σχετικά εύκολο, καθώς όλοι αντιλαμβάνονται τη χρησιμότητα και τα πλεονεκτήματά του. Στη διαχείριση των προμηθειών (logistics) τα πράγματα επίσης είναι σχετικά εύκολα, καθώς οι συνεταιρισμοί που είναι εξειδικευμένοι σε αυτό μπορούν να υποστηρίξουν θαυμάσια τα δίκτυα. Το επόμενο στάδιο που οδηγεί ένα δίκτυο στο μέγιστο επίπεδο εξέλιξης είναι πολύ πιο δύσκολο. Όπως είπε: «Αν θέλετε να δημιουργήσετε ένα εμπορικό σήμα, να παράγετε ποιοτικά προϊόντα και να αναπτύξετε νέες υπηρεσίες, πρέπει να δημιουργήσετε μια δομή στην οποία θα επενδύουν τα φαρμακεία, και συνήθως είναι δύσκολο να βρεθούν συνάδελφοι στο ίδιο επίπεδο και με τον ίδιο βαθμό δέσμευσης και προσήλωσης στον κοινό στόχο». Το δίκτυο πρέπει να λάβει υπόψη του ότι τα φαρμακεία θα βρίσκονται σε