Φαρμακευτικός Κόσμος, Τεύχος #139

ï ãéáôñüò... âïçèüò 56 Ανοσοθεραπεία και ομοιοπαθητική Το σημαντικότερο όπλο που έχει στα χέρια του ο αλ- λεργιολόγος για την αντιμετώπιση των αναπνευστι- κών αλλεργιών (κυρίως της αλλεργικής ρινίτιδας και του άσθματος) είναι η ανοσοθεραπεία. Σε αντίθεση με τη συμπτωματική αγωγή των αντιισταμινικών και των εισπνεόμενων σκευασμάτων που αντιμετωπίζουν απο- κλειστικά και μόνο τα αποτελέσματα της αλλεργίας, η ανοσοθεραπεία είναι αιτιολογική θεραπεία. Αντιμετω- πίζει δηλαδή το αίτιο της αλλεργίας, που είναι η υπερ- βολική απάντηση του ανοσοποιητικού συστήματος στα κατά τα άλλα αθώα αλλεργιογόνα. Αυτό γίνεται με τη μακροχρόνια (τουλάχιστον 3 με 5 χρόνια) χορήγηση του υπεύθυνου αλλεργιογόνου είτε ως εμβόλιο (υποδόρια), είτε σε μορφή σταγόνων (υπογλώσσια ανοσοθεραπεία). Πολλές φορές, τόσο ο γιατρός όσο και ο φαρμακοποιός ερωτώνται από τους ασθενείς για το αν πρόκειται για ομοιοπαθητική. Η απάντηση είναι ότι δεν έχουν οποια- δήποτε σχέση! Η ανοσοθεραπεία είναι ειδική, καθώς χορηγείται, μετά από εκτενή δερματικό και αιματολο- γικό έλεγχο, το ειδικό για κάθε ασθενή αλλεργιογό- νο. Ο ακριβής προσδιορισμός του είναι καθοριστικός ώστε να προκληθούν οι ανοσολογικές διεργασίες που θα οδηγήσουν στην άρση του αλλεργικού φαινοτύπου. Επίσης, καθοριστικότατος παράγοντας είναι η χορή- γηση του αλλεργιογόνου στην κατάλληλη δόση, κάτι που εξαρτάται από εξαιρετικά πολύπλοκες διαδικασί- ες συλλογής και καθαρισμού της πρώτης ύλης∙ αυτή δεν συντίθεται τεχνητά σε κάποιο εργαστήριο, αλλά συλλέγεται από το περιβάλλον. Αυτό έχει ως συνέπεια την ανάγκη εκτενούς ποσοτικού και ποιοτικού ελέγ- χου, ώστε να εξασφαλίζεται η σταθερή σύνθεση των χορηγούμενων εμβολίων και να αποτρέπονται κατά το δυνατόν οι ανεπιθύμητες ενέργειες. Τέλος, σε πολλές περιπτώσεις ακολουθούν και άλλα βήματα τροποποί- ησης ή πρόσδεσης του αλλεργιογόνου σε συνενεργο- ποιητικά μόρια κατάλληλα ώστε να υπάρξει η βέλτιστη διέγερση του ανοσοποιητικού. Δεν είναι τυχαίο ότι οι εταιρείες που παράγουν τα εμβόλια ανοσοθεραπείας είναι παγκοσμίως ελάχιστες και ασχολούνται αποκλει- στικά με αυτό το αντικείμενο. Αλλεργία σε αντιαλλεργικά; Θεωρητικά οποιοδήποτε φάρμακο (ακόμα και αυτά που χορηγούνται για την αντιμετώπιση αλλεργικών εκδηλώσεων) μπορεί να προκαλέσει αλλεργικές αντι- δράσεις. Τα αντιισταμινικά δεν αποτελούν εξαίρεση, αν και τα περιστατικά που περιγράφονται είναι πολύ λίγα παγκοσμίως. Αφορούν κυρίως σε δερματικά εξαν- θήματα μετά από λήψη υδροξυζίνης ή σετιριζίνης και είναι αποτέλεσμα της χημικής συγγένειας που έχουν με άλλες αιθυλενοδιαμίνες. Στην κατηγορία αυτή ανή- κει το PPD (π-φαινυλενοδιαμίνη), σημαντικό αλλεργιο- γόνο που προκαλεί αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής ως συστατικό των μόνιμων βαφών μαλλιών, της χέν- νας που χρησιμοποιείται σε μη μόνιμα tattoo κ.ά. Πιο συχνά περιγράφονται επεισόδια αλλεργίας σε κορ- τικοειδή. Και πάλι πρόκειται συνήθως για αλλεργική δερματίτιδα εξ επαφής σε κρέμες ή αλοιφές που περι- έχουν κορτικοειδή. Η διάγνωση στην περίπτωση αυτή είναι εξαιρετικά δύσκολη και στηρίζεται στο ιστορικό. Οι ασθενείς κατά κανόνα αρχικά έχουν ήδη δερμα- τίτιδα και σε πρώτο χρόνο ορθώς λαμβάνουν κρέμα κορτικοειδούς για να θεραπευτούν, ωστόσο η κατά- στασή τους επιδεινώνεται! Χρειάζεται υψηλός δείκτης υποψίας εκ μέρους του γιατρού για να σκεφτεί και να ελέγξει το ενδεχόμενο η επιδείνωση να οφείλεται σε αλλεργία στα κορτικοειδή. Μερικές φορές η αλλεργία αυτή παρατηρείται σε γυναίκες οι οποίες σε συγκεκρι- μένες μέρες του κύκλου τους εμφανίζουν ανεξήγητα εξανθήματα ως αποτέλεσμα διακυμάνσεων στα επίπε- δα των (επίσης στεροειδών) γενετικών ορμονών. Αντί επιλόγου Πολλές φορές, παλαιές πρακτικές και γνώσεις ή και η αδυναμία επιστημονικής προσέγγισης ορισμένων θε- μάτων έχουν ως αποτέλεσμα την παγίωση στην επι- στημονική κοινότητα και την κοινωνία πεποιθήσεων οι οποίες στην πορεία ανατρέπονται ή και αποδεικνύο- νται εσφαλμένες. Συνεχώς, σε όλους τους ιατρικούς τομείς, η έρευνα προχωρά και η Αλλεργιολογία, μια εξαιρετικά νέα ειδικότητα, δεν αποτελεί εξαίρεση. Εί- ναι θεμελιώδες ο γιατρός με το φαρμακοποιό να βα- δίζουν παράλληλα με στόχο να ενημερώνεται ορθά ο ασθενής, να αποφεύγονται παρεξηγήσεις και να εξα- σφαλίζεται η συμμόρφωσή του, ώστε τελικά να επι- τυγχάνεται το βέλτιστο θεραπευτικό αποτέλεσμα.  Πολλές φορές, τόσο ο γιατρός όσο και ο φαρμακοποιός ερωτώνται από τους ασθενείς για το αν η ανοσοθεραπεία είναι ομοιοπαθητική. Η απάντηση είναι ότι δεν έχουν οποιαδήποτε σχέση!