Φαρμακευτικός Κόσμος, Τεύχος #138

Θα περίμενε κανείς ότι η επίλυση των Φαρμακοθεραπευτικών Προβλη- μάτων (ΦΘΠ) αρκεί για να θεωρήσει κανείς ότι ένας φαρμακοποιός έχει ολοκληρώσει τη δουλειά του όπως αναμένεται. Πράγματι, είναι η βασική και σημαντικότερη συνεισφορά του στην φροντίδα υγείας και την ομάδα των επιστημόνων που την υπηρετούν (γιατροί, νοσηλευτές, οδοντίατροι, φυσικοθεραπευτές κλπ.), καθώς δεν υπάρχει κάποιος άλλος που να έχει τις εξειδικευμένες γνώσεις του και την επικέντρωση στη διαδικασία της φαρμακοθεραπείας. Ωστόσο εδώ θα πρέπει να διευκρινιστεί κάτι όχι πολύ προφανές: ότι η επίλυση αυτή των ΦΘΠ δεν είναι αυτοσκοπός. Είναι το μέσον που μπορεί να χειριστεί αποκλειστικά ο φαρμακοποιός για την επίτευξη του τελικού και ουσιώδους αποτελέσματος, που δεν είναι άλλο από τη θεραπεία του ασθενή και την προάσπιση της υγείας του. Γι’ αυτό βασική αρχή της φαρ- μακευτικής φροντίδας, βασικότερη ακόμα κι από την επίλυση ΦΘΠ, είναι η αρχική στοχοθεσία κάθε πάθησης ξεχωριστά. Η εξατομικευμένη θέση στόχων, σε συμφωνία πάντα με τις ιδιαίτερες ανάγκες του εκάστοτε ασθενή και τις γενικές οδηγίες (guidelines) για κάθε πάθηση, όπως αυ- τές εξελίσσονται στη σύγχρονη πρακτική, είναι θεμελιώδους σημασίας για την επιτυχία της φαρμακοθεραπείας. Ας το δούμε όμως πιο πρακτικά. Έχουμε ένα φαρμακοποιό που αναλύει τα φάρμακα ενός ασθενή σε κάποια κατ’ ιδίαν συνάντηση. Εντοπίζοντας μια αλληλεπίδραση μεταξύ δύο σκευασμάτων, εξασφαλίζει τον ασθενή, προτείνοντας την άμεση διακοπή και αντικατάσταση του ενός από αυτά. Ο ασθενής είναι ευχαριστημένος, το ίδιο και ο θεράπων γιατρός. Έχει ολοκληρώσει το έργο του; Η απάντηση είναι όχι. Αυτό συμβαίνει επειδή δεν έχει ελέγξει τις κλινικές παραμέτρους που καθορίζουν την πορεία της νόσου (π.χ. αρτηριακή πίεση, σάκχαρο αίματος) και έχουν τεθεί ως στόχοι της θεραπείας. Δεν έχει καταφέρει να διαπιστώσει την κατάστα- ση του ασθενή (π.χ. βελτιωμένη, σταθερή, επιδεινωμένη) μετά τη λήψη του φαρμάκου. Δεν του παρέχει ένα χρονοδιάγραμμα επανεκτίμησης της αποτελεσματικότητας της φαρμακοθεραπείας (follow-up). Έτσι, ενώ έχει λύσει ένα σημαντικό ΦΘΠ, την ίδια στιγμή μπορεί π.χ. η πίεση του ασθε- νή να συνεχίζει να είναι πολύ υψηλή για άλλους λόγους. Ή, πιο απλά: η εγχείριση πέτυχε, ο ασθενής απεβίωσε! Πριν από 1,5 χρόνο, ένας ασθενής ήρθε στο φαρμακείο με αντίδραση φω- τοευαισθησίας. Μετά από έρευνα καταλήξαμε ότι ευθυνόταν ένα αντιυ- περτασικό φάρμακο, με τη διακοπή του οποίου λύθηκε το πρόβλημα και μείναμε —ικανοποιημένοι— εκεί. Μετά από 4 μήνες, ο ίδιος προσέρχεται φέρνοντας έναν αριθμό συνταγών με πολλά και χαρακτηριστικά φάρμακα. Διάγνωση: Χρόνια Νεφρική Ανεπάρκεια τελικού σταδίου. Ένα χρόνο πριν είχε βρει σε εξέταση κάθαρση κρεατινίνης 1,8 και ο γιατρός του ΕΟΠΥΥ του είχε πει… να πίνει πολλά νερά! Αυτή ήταν και η αιτία εμφάνισης της παρενέργειας. Προσπαθώντας να του εξηγήσω πώς θα παίρνει σωστά τα νέα του φάρμακα από τώρα και για την υπόλοιπη ζωή του, συνειδητοποίη- σα όχι μόνο τα κενά του συστήματος υγείας, αλλά και ότι η επίλυση ΦΘΠ δεν πρέπει να μας κάνει να χάνουμε την ευρύτερη κλινική εικόνα του ασθενή και να παρακάμπτουμε το συστηματικό έλεγχο των εξετάσεων και των παραμέτρων-στόχων των παθήσεών του…  Φαρμακοθεραπευτικά προβλήματα στο φαρμακείο Βασική αρχή της φαρμακευτικής φροντίδας, βασικότερη ακόμα και από την επίλυση Φαρμακο- θεραπευτικών Προβλημάτων, είναι η αρχική στοχοθεσία κάθε πάθησης ξεχωριστά. Ο Κώστας Περαντζάκης είναι φαρμακοποιός M.Sc. Κλινικής Φαρμακευτικής, μέλος του Φ.Σ. Αττικής, cost.pera@gmail.com áðüøåéò 28 Μέρος δεύτερο κώστας περαντζάκης